BBC Home
Explore the BBC
Chwiliwch yn Gymraeg
---------------
---------------
---------------
BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
SAFLEOEDD
ERAILL BBC
---------------
NEWYDDION
MEWN IEITHOEDD ERAILL
Arabic
Espanol
Russian
Chinese
Diweddarwyd: Dydd Llun, 1 Awst 2005, 16:41 GMT 17:41 UK
Coron i Christine
Christine James
Cafodd Ms James ei magu ar aelwyd uniaith Saesneg yng Nghwm Rhondda
Christine James o Gaerdydd sydd wedi ennill Coron Eisteddfod Genedlaethol Eryri a'r Cyffiniau.

Gofynnwyd am gasgliad o gerddi rhydd heb eu cyhoeddi ar unrhyw thema a heb fod dros 300 llinell.

Roedd 36 o ymgeiswyr a'r beirniaid oedd Derec Llwyd Morgan, Ifor ap Glyn a Jason Walford Davies.

Mae'r Goron yn rhodd Gwasg Dwyfor, Penygroes ger Caernarfon, a'r cynllunydd oedd Ann Catrin Evans, Glynllifon.

Yn ogystal derbyn y Goron mae Dr James, gafodd ei magu ar aelwyd uniaith Saesneg yng Nghwm Rhondda, yn derbyn gwobr ariannol o 750, rhodd gan yr Archdderwydd a'i wraig, Selwyn a Meira Griffith, Penisarwaun.

Llinellau Lliw yw teitl casgliad buddugol Ms James a ddefnyddiodd y ffugenw Pwyntil.

Cerddi yw'r rhain sy'n ymateb i weithiau celf artistiaid gwahanol o ran cyfnod a chyfrwng, Michaelangelo ac Andy Warhol.

Y man cychwyn iddi oedd ymweliad 'r Amgueddfa Genedlaethol yng Nghaerdydd i weld Madonna'r Geian, llun o waith Raphael a oedd ar fenthyg oddi wrth yr Oriel Genedlaethol yn Llundain.

Yn y casgliad mae ambell darn o gelfyddyd yn fodd i gyffroi atgof yn y bardd neu ddehongli profiad personol.

Doethuriaeth

Dro arall mae'r bardd yn treiddio i hanes yr arlunydd a chefndir ac arwyddocd y gwaith dan sylw.

Mae amrywiaeth o leisiau yn y cerddi - y bardd, yr artist a'r cymeriadau sy'n cael eu darlunio.

Y nod yw cyfleu grym barddoniaeth i weld lliwiau a llinellau nifer o weithiau celf cyfarwydd, ac ambell un llai cyfarwydd, o onglau gwahanol.

Christine James
Mae Ms James yn ddarlithydd yn Adran y Gymraeg, Prifysgol Abertawe

Dywedodd y beirniaid fod y cerddi'n "ymwneud 'r darnau celf hyn yn hytrach nag yn gerddi sy'n seiliedig arnynt am fod y bardd yn eu defnyddio fel dechreubwyntiau i'w farddoniaeth, gan hawlio'i bersbectif ei hun arnynt, ac allan ohonynt yn mynd i ddychmygfyd newydd.

"Mae'n rhaid wrth ddyfeisgarwch mentrus a sylwgarwch gwybodus i gyflawni'r gamp hon ond nid yw Pwyntil yn brin o'r naill a'r llall," meddai'r feirniadaeth.

Mae nifer o'r cerddi, meddai'r feirniadaeth yn "gerddi amlblyg...yn hyfryd ymddangosiadol-rwydd i'w darllen ac, ar yr un pryd, yn gyfoethog eu cynnwys a'u cynodiadau."

Yn enedigol o Donypandy dysgodd Ms James Gymraeg fel ail iaith yn Ysgol Ramadeg y Merched, Y Porth.

Enillodd radd dosbarth cyntaf yn y Gymraeg ym Mhrifysgol Cymru, Aberystwyth, cyn ymchwilio ym maes Cyfraith Hywel, cyfreithiau brodorol Cymru, ar gyfer ei doethuriaeth.

Bu'n gynorthwy-ydd golygyddol Cydymaith i Lenyddiaeth Cymru am gyfnod ac yn gyfieithydd ar ei liwt ei hun.

Yn 1985 cafodd ei phenodi'n ddarlithydd yn Adran y Gymraeg, Prifysgol Abertawe, swydd y mae'n dal ynddi.

Cyfraith Hywel

Mae'n byw yn yr Eglwys Newydd, Caerdydd, gyda'i gŵr Wyn a'u plant Eleri, Emyr ac Owain.

Llenyddiaeth yr Oesoedd Canol yw prif faes ei hymchwil academaidd. Cyhoeddodd erthyglau o bwys ar Gyfraith Hywel, ar lenyddiaeth grefyddol ddiwedd yr Oesoedd Canol ac ar lenyddiaeth Morgannwg.

Cyhoeddodd gyfrol Cerddi Gwenallt: Y Casgliad Cyflawn (2001).

Ers 2000 bu'n golygu prif gylchgrawn llenyddol Cymru, Taliesin, ar y cyd Manon Rhys.

Er ei bod wedi llenydda'n achlysurol dros y blynyddoedd dechreuodd ysgrifennu o ddifri wedi cyfnod o salwch.

Daeth yn agos iawn at ennill Coron Eisteddfod Genedlaethol Casnewydd a'r Cylch y llynedd.





ERYRI A'R CYFFINIAU 2005

O'R MAES

GAN CYMRU'R BYD

CEFNDIR

YR ORSEDD

O'R ARCHIF

ORIELAU

GWEFAN



Gwasanaethau ebost | ticer newyddion | Amodau Defnyddio | Preifatrwydd a Chwcis


Yn ôl i'r brig ^^