BBC Home
Explore the BBC
Chwiliwch yn Gymraeg
---------------
---------------
---------------
BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
SAFLEOEDD
ERAILL BBC
---------------
NEWYDDION
MEWN IEITHOEDD ERAILL
Arabic
Espanol
Russian
Chinese
Diweddarwyd: Dydd Llun, 1 Awst 2005, 08:22 GMT 09:22 UK
Ail-greu caban chwarelwyr
Y Caban

Mae'r caban, lle byddai chwarelwyr yn ymgynnull, i'w weld ar Faes yr Eisteddfod yn y Faenol.

Gweithwyr Amgueddfa Lechi Cymru Llanberis sy'n efelychu bywyd a chymdeithas chwarel ers talwm yn y Caban ym mhabell Amgueddfeydd ac Orielau Cenedlaethol Cymru.

Y caban oedd y man lle byddai'r chwarelwyr yn ymgynnull i yfed te a thrafod testunau amrywiol fel gwleidyddiaeth, undebaeth, diwylliant, cerddoriaeth, chwaraeon a chrefydd.

Mae pynciau gwahanol yn cael eu trafod yn ddyddiol yn y Caban ar y Maes a gobaith yr Amgueddfa yw y bydd sawl ymgom ddifyr ac efallai dadleuol.

Mae'r themu sydd wedi eu dewis yn rhai rydyn ni'n gwybod oedd yn cael eu trafod yn y Caban
Dafydd Roberts, Ceidwad Amgueddfa Lechi Cymru Llanberis

Yn y Caban ers talwm Llywydd y Caban oedd yn cadw trefn a datrys unrhyw anghydfod a godai.

Mae arbenigwyr ar wahanol bynciau wedi eu gwahodd i gadw trefn ar y trafodaethau bob dydd yng Nghaban yr Eisteddfod ac mae llywydd gwahanol bob dydd.

Mae'r themu trafod sydd wedi eu dewis yn berthnasol i fywyd cyfoes a gorffennol ardal y chwareli ac mae cyfle i'r cyhoedd ofyn cwestiynau.

'Man cymdeithasol'

Hefyd mae te yn cael ei ddarparu i leddfu'r syched wrth siarad ac ail greu awyrgylch y Caban traddodiadol.

Y pynciau fydd yn cael eu trafod yn ystod wythnos y Brifwyl yw cerddoriaeth, gwleidyddiaeth, llenyddiaeth a barddoniaeth, crefydd, chwaraeon a hamdden, amaethyddiaeth, undebaeth, iechyd a lled a'r diwydiant llechi cyfoes.

Trwy ail greu caban ar dir y Faenol rydyn ni bron fel petaen yn herio pethau - y syniad o'r gweithwyr yn dod yn l ar dir y meistri
Gwenllan Carr, Amgueddfeydd ac Orielau Cenedlaethol Cymru

"Roedd y caban yn fan lle'r oedd y chwarelwyr yn cyfarfod i fwyta brechdanau ac yfed te ond roedd yn llawer mwy na hynny gan ei fod yn fan cymdeithasol a lle i gynnal trafodaethau," meddai Dafydd Roberts, Ceidwad Amgueddfa Lechi Cymru Llanberis.

"Drwy ail greu'r Caban mae'n gyfle i gael defnyddio'r elfennau traddodiadol.

"Mae'n bwysig i ni fel Amgueddfa Genedlaethol hybu trafod ac mae ganddon ni ran mewn annog pobl i ddod i ddeall mwy am hanes Cymru a gobeithio fod hyn yn codi cwr y llen iddyn nhw.

"Mae'r themu sydd wedi eu dewis yn rhai rydyn ni'n gwybod oedd yn cael eu trafod yn y Caban."

Seiri a chwarelwyr sydd wedi codi'r Caban ar y Maes ac fe gymrodd dair wythnos i'w baratoi.

Corn chwarel

Defnyddiwyd ymchwil academaidd i sicrhau fod pob yn dim yn cael ei ail greu'n gywir.

"Fe ddaeth y syniad gan fod yr Eisteddfod mor agos i'r Amgueddfa Lechi ac roedden ni am ganolbwyntio ar un safle a gwneud rhywbeth hollol wahanol," meddai Gwenllan Carr ar ran Amgueddfeydd ac Orielau Cenedlaethol Cymru.

Dafydd Roberts
Dafydd Roberts: 'Rhan mewn annog pobl i ddod i ddeall mwy am hanes'
"Teulu'r Asheton Smith oedd yn byw yn y Faenol oedd biau Chwarel Dinorwig lle mae'r amgueddfa a thrwy ail greu caban ar dir y Faenol rydyn ni bron fel petaen yn herio pethau - y syniad o'r gweithwyr yn dod yn l ar dir y meistri a'u herio gyda'u syniadaeth."

Mae'r cyhoedd yn cael eu hannog i gymryd rhan yn nhrafodaethau'r Caban gan chwarelwr, sef yr actor Ifan Wyn o Ynys Mn sy'n sefyll y tu allan i'r drysau gyda'i gorn chwarel.

Y tu mewn i'r Caban mae gwrthrychau sy'n ail-greu'r bywyd yn y chwareli.

Yn eu plith mai cadair Eisteddfod Gadeiriol Caban Mills 1938 a roddwyd i'r Amgueddfa Lechi yn 2000.

Dyw'r amgueddfa ddim wedi gallu dod o hyd i'r awdl fuddugol 'Cerdd i Ddiwrnod Gosod' ac maen nhw'n apelio ar unrhyw un chopi i gysylltu nhw.

Dyma'r hyn sy'n cael ei drafod yn y Caban yn ystod yr wythnos:

Sadwrn, Gorffennaf 30 - Cerddoriaeth yng nghwmni Alun Llwyd

Llun, Awst 1 - Gwleidyddiaeth yng nghwmni'r Arglwydd Dafydd Elis-Thomas

Mawrth, Awst 2 - Llenyddiaeth a barddoniaeth yng nghwmni'r Prifardd Ieuan Wyn

Mercher, Awst 3 - Crefydd yng nghwmni John Roberts, Gohebydd Crefydd BBC Cymru

Iau, Awst 4 - Chwaraeon a hamdden yng nghwmni Arwel Jones, Hogia'r Wyddfa

Gwener, Awst 5 - Undebaeth yng nghwmni Tom Jones

Sadwrn Awst 6 - Iechyd a lles yng nghwmni Dr Eddie Davies a Y Diwydiant llechi cyfoes yng nghwmni Dr Dafydd Roberts.





ERYRI A'R CYFFINIAU 2005

O'R MAES

GAN CYMRU'R BYD

CEFNDIR

YR ORSEDD

O'R ARCHIF

ORIELAU

GWEFAN



Gwasanaethau ebost | ticer newyddion | Amodau Defnyddio | Preifatrwydd a Chwcis


Yn ôl i'r brig ^^