BBC Home
Explore the BBC
Chwiliwch yn Gymraeg
---------------
---------------
---------------
BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
SAFLEOEDD
ERAILL BBC
---------------
NEWYDDION
MEWN IEITHOEDD ERAILL
Arabic
Espanol
Russian
Chinese
Diweddarwyd: Dydd Mawrth, 6 Rhagfyr 2005, 15:38 GMT
Gwynfor: Dogfennau ar y we
Taflen ymgyrchu Gwynfor Evans (Llun Llyfrgell Genedlaethol Cymru)
Mae'r archif yn cynnwys miloedd o ddogfennau personol a gwleidyddol

Mae'r Llyfrgell Genedlaethol wedi rhyddhau manylion papurau'r diweddar Dr Gwynfor Evans ar y we.

Ymhlith y miloedd o ddogfennau y mae llythyrau am rai o ddigwyddiadau pwysica hanes Cymru yn yr ugeinfed ganrif, gan gynnwys hanes boddi Cwm Celyn.

Dywedodd y llyfrgell taw hwn oedd "un o'r casgliadau gwleidyddol mwyaf sylweddol a chyfoethog" yn ei meddiant.

Mae'r dogfennau wedi eu catalogio'n ddwyieithog ac yn rhan o archif wleidyddol Gymreig y llyfrgell yn Aberystwyth.

Yr archif yw sail y cofiant Gwynfor: Rhag Pob Brad gan newyddiadurwr BBC Cymru Rhys Evans ac a gafodd ei chyhoeddi'n ddiweddar.

Mae'n cynnwys llythyrau ysgrifennwyd at Gwynfor Evans gan wleidyddion o bob plaid ac unigolion blaenllaw eraill pan fu'n cynrychioli Sir Gaerfyrddin yn y Senedd yn y chwedegau a'r saithdegau.

Cyfeirio y mae'r llythyrau at ddigwyddiadau a mudiadau fel:

  • Bygythiad Dr Evans i ymprydio hyd farwolaeth ym 1980 er mwyn sefydlu S4C;
  • Y ffrwydriadau adeg yr Arwisgo yng Nghaernarfon yn 1969 ac ymgyrch Tryweryn yn 1957;

  • Mudiad Heddychwyr Cymru yn yr Ail Ryfel Byd a mudiad Senedd i Gymru yn y pumdegau;

  • Yr ymgais i sefydlu coleg Cymraeg ei iaith yn y pumdegau;

  • Is-etholiad enwog Gorffennaf 1966, a phleidlais datganoli 1979.

    Mae llythyrau teuluol, papurau am deithiau tramor, nodiadau areithiau, toriadau o'r wasg, cardiau cyfarch, a deunydd printiedig.

    'Drych diddorol'

    Hwn yw'r tro cyntaf yn hanes y llyfrgell i gatalog gael ei lunio yn ddwyieithog.

    Dr John Graham Jones, pennaeth Archif Wleidyddol Gymreig y Llyfrgell, fu'n gyfrifol am restru'r dogfennau sy'n llenwi 147 o flychau archifol.

    "Gall ymchwilwyr ddod o hyd i fanylion am lythyrau hanesyddol a dadlennol at Gwynfor Evans," meddai Dr Jones.

    Gwynfor Evans
    Gwynfor Evans gyda'i deulu

    "Mae llawer iawn o wybodaeth a thystiolaeth am fywyd diwylliannol a llenyddol Cymru, yr Eisteddfod Genedlaethol ac Urdd Gobaith Cymru a mudiadau eraill yr oedd Dr Gwynfor Evans mor frwd a chyson ei gefnogaeth iddyn nhw."

    Dywedodd fod "toreth o dystiolaeth am hynt a helynt Sir Gaerfyrddin yn yr ugeinfed ganrif" gan i Gwynfor Evans wasanaethu fel henadur ar y cyngor sir am chwarter canrif gyfan o 1949 tan 1974.

    "Mae'r casgliad yn ddrych diddorol ar fywyd Cymro hollol unigryw a bywyd Cymru."




  • CYSYLLTIADAU RHYNGRWYD:
    Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am gynnwys safleoedd rhyngrwyd allanol


    Gwasanaethau ebost | ticer newyddion | Amodau Defnyddio | Preifatrwydd a Chwcis


    Yn ôl i'r brig ^^