BBC Home
Explore the BBC
Chwiliwch yn Gymraeg
---------------
---------------
---------------
BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
SAFLEOEDD
ERAILL BBC
---------------
NEWYDDION
MEWN IEITHOEDD ERAILL
Arabic
Espanol
Russian
Chinese
Diweddarwyd: Dydd Mawrth, 19 Ebrill, 2005, 05:46 GMT 06:46 UK
Addysg ar frig yr agenda
BBC Wales education correspondent Hywel Griffith
Hywel Griffith
Gohebydd Addysg BBC Cymru

Ysgol
Roedd addysg yn faes brwydr ymhell cyn i'r Blaid Lafur ddod i rym yn 1997.

Mae'r pwnc wedi bod yn flaenoriaeth i bob plaid yn ystod yr wyth mlynedd diwethaf ac yng Nghymru mae llawer wedi newid, yn bennaf pwy sy'n gyfrifol am ysgolion Cymru.

Ers datganoli Llywodraeth y Cynulliad sy'n gyfrifol am addysg a dysgu gydol oes gan benderfynu ar ffurf addysg yng Nghymru a sut mae'r arian yn cael ei wario.

Mae hyn yn golygu fod y prif bleidiau gwleidyddol yn ymgyrchu ar bolis´au addysgol sy'n benodol ar gyfer Cymru yn yr etholiad cyffredinol.

Mae dyfodol ysgolion bach, er enghraifft, yn debyg o fod yn uchel ar yr agenda mewn etholaethau gwledig.

ABSENOLDEB MEWN YSGOLION UWCHRADD YNG NGHYMRU
Yn 2003/04 fe gollwyd 9.4% o'r sesiynau (hanner diwrnod) drwy absenoldeb oedd wedi a heb ei awdurdodi (9.5% yn 2002/03)
Yn 2003/04 fe gollwyd 1.7% o sesiynau (hanner diwrnod) drwy absenoldeb nad oedd wedi ei awdurdodi, cynnydd bychan ers 2002.03
Collwyd 29.9 o sesiynau hanner diwrnod i bob disgybl drwy absenoldeb wedi a heb ei awdurdodi - bron i 15 diwrnod i bob plentyn
Roedd gan ferched gyfradd uwch o absenoldeb ar y cyfan, ond roedd gan fechgyn gyfradd uwch o absenoldeb heb ei awdurdodi
Ffynhonnell: Y Cynulliad Cenedlaethol

Dangosodd ymchwil ar ran BBC Cymru fod dros 400 o ysgolion cynradd yn gweithredu gyda lleoedd gwag sylweddol, fel sy'n cael ei ddiffinio gan ganllawiau Llywodraeth y Cynulliad.

Yn ddiweddar mae nifer o awdurdodau lleol wedi datgelu cynlluniau i gau ysgolion gan ddatgan mai lleoedd gwag yw'r prif reswm y tu ˘l i hynny.

Tra bod gwleidyddion o bleidiau gwahanol wedi lleisio pryder am y newid fe fydd polis´au pleidiau yn awr yn dod o dan oruchwyliaeth mwy manwl.

Mae rhieni sydd wedi bod yn protestio yn erbyn cau ysgolion yn debygol o ddangos eu teimladau wrth bleidleisio.

Prydau bwyd

Hefyd, o ganlyniad i ymgyrch y cogydd Jamie Oliver, mae prydau ysgol yn debyg o fod yn bwnc llosg ymhlith rhieni.

Yng Nghymru mae 48c ar gyfartaledd yn cael ei wario ar gynhwysion ar gyfer pryd bwyd mewn ysgol gynradd.

Pryd bwyd ysgol
Mae prydau ysgol yn debyg o fod yn bwnc llosg
Does dim cynlluniau ar hyn o bryd i osod targed lle mai 50c fyddai'r lleiafswm, fel y mae'r Blaid Lafur yn ei addo yn Lloegr.

Mae'n debyg ei bod yn rhy gynnar i farnu a yw etholwyr yn croesawu'r cynllun i gyflwyno brecwast am ddim mewn ysgolion cynradd yng Nghymru.

Mae rhai beirniaid yn honni mai gimig drud yw hwn, mae eraill yn credu ei fod yn gymorth i rieni prysur.

Un o'r dadleuon sy'n cael ei gyflwyno dros wella bwyd ysgol yw ei fod yn arwain at wella ymddygiad plant a'u gallu i ganolbwyntio.

Pwnc arall sy'n bwysig i rieni ac athrawon yw disgyblaeth.

Mae nifer o brifathrawon yng Nghymru wedi gwahardd y defnydd o ffonau symudol yn eu hysgolion gan ei fod yn amharu ar ddosbarthiadau ac mae ymddygiad ar fysiau ysgol hefyd yn destun pryder i rieni.

GWAHARDD DISGYBLION MEWN YSGOLION YNG NGHYMRU
Yn 2003/04 cafodd 420 eu gwahardd yn barhaol (439 y 2002/03)
Bechgyn oedd wyth o bob 10 a gafodd eu gwahardd yn barhaol yn 2003/04)
Ffynhonnell: Y Cynulliad Cenedlaethol

Mae Arwel George, pennaeth Ysgol Penweddig yn Aberystwyth, yn credu fod disgyblaeth yn fater pwysig - er ei fod yn amheus o unrhyw addewidion gwleidyddol.

"Mae'n fater sy'n bwysig i ni fel ysgolion ac i'r gymuned yn gyffredinol," meddai Mr George.

"Ond yn y cyfnod arbennig yma, mae dyn yn cymryd popeth sy'n cael i ddweud gyda pinshed bach o halen."

"Mae rhaid pwysleisio bod y mwyafrif llethol o bobl ifanc yn bobl call, aeddfed, ac rydyn ni'n gallu rhesymu Ô nhw. Ond ymhob ysgol mae 'na leiafrif sy'n creu trafferthion - nid yn unig i ni fel athrawon, ond i'r disgyblion eraill."

Yn ˘l prifathrawon mae'r cyfanswm o arian mae ysgolion yn ei dderbyn wrth wraidd nifer o'r materion hyn.

Cyllid

Mae Cymdeithas y Prifathrawon (SHA) yn honni fod ysgolion yng Nghymru yn colli tua ú200 ar gyfartaledd i bob disgybl o'i gymharu ag ysgolion uwchradd yn Lloegr.

Mae cyllid yn debygol o fod yn bwnc llosg mewn etholaethau sy'n agos i'r ffin gyda'r etholwyr mewn sefyllfa dda i gymharu ysgolion yng Nghymru a Lloegr.

SUT MAE DISGYBLION YN TEITHIO I YSGOLION YNG NGHYMRU
Yn 1998/2000 (y ffigyrau mwya diweddar) roedd 39% o blaid 5-16 oed yn cerdded i'r ysgol (48% yn 1989/91)
29% o blant yn teithio mewn car yn 1998/2000 (22% yn 1989/91)
Hyd y daith i'r ysgol ar gyfartaledd yn 1998/2000 oedd 2.3 milltir
Ffynhonnell: Adran Drafnidiaeth San Steffan

Yn olaf mae arian wastad wedi bod yn bwnc pwysig i fyfyrwyr ac eleni mae cyllid prifysgolion yn ganolog i'r ymgyrch etholiadol yng Nghymru.

Roedd disgwyl i'r Comisiwn Rees, a sefydlwyd i benderfynu a ddylai Cymru gyflwyno ffioedd dysgu uwch wedi 2007, gyflwyno ei adroddiad terfynol wythnos cyn yr etholiad.

Ond nawr does dim disgwyl iddo wneud hynny hyd ddechrau Mehefin, gyda Llywodraeth y Cynulliad yn gwneud ei benderfyniad ar ffioedd yn ddiweddarach y mis hwnnw.

Fe allai myfyrwyr presennol, os allan nhw gael amser rhydd wrth adolygu tuag at eu harholiadau, wneud gwahaniaeth mewn seddi ymylol fel Canol Caerdydd lle mae nifer uchel o etholwyr sydd ar hyn o bryd yn derbyn addysg uwch.

Er na fyddan nhw eu hunain yn cael eu heffeithio gan unrhyw newid o ran ffioedd mae nifer wedi dweud y byddan nhw'n ystyried eu brodyr a'u chwiorydd wrth bleidleisio.





Gwasanaethau ebost | ticer newyddion | Amodau Defnyddio | Preifatrwydd a Chwcis


Yn ôl i'r brig ^^