BBC Home
Explore the BBC
Chwiliwch yn Gymraeg
---------------
---------------
---------------
BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
SAFLEOEDD
ERAILL BBC
---------------
NEWYDDION
MEWN IEITHOEDD ERAILL
Arabic
Espanol
Russian
Chinese
Diweddarwyd: Dydd Mercher, 13 Ebrill, 2005, 16:41 GMT 17:41 UK
Treth y cyngor: 'Camarwain'
Tai
Mae traean tai Cymru wedi codi i o leiaf un band

Mae Llafur wedi cyhuddo'r Ceidwadwyr o gamarwain pensiynwyr yng Nghymru wedi iddyn nhw ddweud y bydden nhw'n arbed hyd at 500 ar dreth y cyngor o dan Lywodraeth Geidwadol.

Honnodd ymgeiswyr Ceidwadol hyn yng Nghymru er mai llywodraeth Lafur y cynulliad sy'n gyfrifol am gyllid cynghorau.

Dyw'r addewid ddim ym maniffesto'r Ceidwadwyr ar gyfer Cymru ond mewn taflenni i etholwyr mewn seddi targed fel Gogledd Caerdydd.

Mae Plaid Cymru a'r Democratiaid Rhyddfrydol am ddileu treth y cyngor a chyflwyno treth incwm leol yn ei lle.

Dywedodd Llafur fod taliad sengl o 200 eisoes wedi ei addo gan y Canghellor Gordon Brown i bob pensiynwr.

Tra bod maniffesto Prydain y Ceidwadwyr yn cyfeirio at "haneru biliau treth cyngor i filiynau o bensiynwyr," doedd y fersiwn Cymreig ddim yn cynnwys addewid o'r fath.

Wedi cyhuddiad Llafur fod y taflenni'n gamarweiniol dywedodd y Ceidwadwyr y byddai'r arian ar gael i Gymru pe baen nhw'n dod i rym yn San Steffan.

Mae ffrae rhwng Llafur a'r Ceidwadwyr ynglŷn lefel gyffredinol treth cyngor yng Nghymru - y Ceidwadwyr yn honni fod ganddyn nhw ffigyrau nad oedd wedi eu cyhoeddi ac oedd yn dangos fod biliau ar gyfartaledd wedi "codi bron 10% eleni".

Ailbrisio cartrefi

Dengys yr ystadegau gan Lywodraeth y Cynulliad fod biliau wedi codi 9.1% ar gyfartaledd, yn amrywio rhwng 12.9% yng Nghaerdydd (o 724 i 790) a 3.3% yn Rhondda Cynon Taf (o 678 i 701).

Ond dywedodd Llafur fod y Ceidwadwyr "yn anghywir yn honni fod ailbrisio wedi achosi cynnydd o 10% mewn biliau treth cyngor."

Yng Nghymru mae 1.3m o gartrefi wedi eu hailbrisio oherwydd y newid mewn prisiau tai ac o ganlyniad mae 33% o gartrefi yn symud o leiaf un band yn uwch, 8% yn symud i fand is a'r gweddill yn aros yr un fath.

Mae Llywodraeth Lafur y cynulliad wedi addo na fyddai unrhyw gartref yn symud fwy nac un band mewn blwyddyn.

Ond dywedodd Ysgrifennydd Cymru'r Wrthblaid Bill Wiggin fod ailbrisio yn cael ei ddefnyddio i godi treth cyngor "yn ddistaw bach".

Biliau

"Bydd teuluoedd a phensiynwyr sy'n byw mewn ardal lle mae chwyddiant mewn prisiau tai yn wynebu biliau cynyddol heb unrhyw welliannau yn eu gwasanaethau lleol," meddai.

Dywedodd Llafur y byddai tua thri o bob pump o gartrefi yng Nghymru yn aros yn yr un band treth.

"Ar gyfartaledd, byddan nhw'n gweld cynnydd o 3.8% yn eu treth cyngor," meddai llefarydd ar ran Llafur Cymru.

"Mae bron un o bob 10 cartref yn symud i lawr un band o leiaf a bydd eu biliau'n gostwng o tua 10%.

"Bydd 33% yn symud i fand uwch gan fod gwerth eu tai wedi codi'n fwy na'r cyfartaledd."

Treth leol

Dywedodd Plaid Cymru fod treth y cyngor yn arbennig o annheg i bensiynwyr am fod prisiau tai wedi codi'n fawr.

Roedd angen mwy nac arian, meddai, i "lwgrwobrwyo" pleidleiswyr cyn etholiad a'r unig ateb oedd dileu'r dreth a chyflwyno treth incwm leol wedi ei seilio ar y gallu i dalu.

Yr amgylchedd oedd yn cael sylw'r Democratiaid Rhyddfrydol ddydd Mercher wrth iddi amlinellu cynlluniau i daclo newid yn yr hinsawdd.

Dywedodd y dylai system ailgylchu ar ymyl y ffordd fod ar gael i bob cartref yng Nghymru ac y byddai buddsoddi mewn trafnidiaeth gyhoeddus yn golygu llai o lygredd a thagfeydd.

Yn y cyfamser mae cyn Ysgrifennydd Cymru a chyn arweinydd y Ceidwadwyr, William Hague, wedi ymweld Chymru ddydd Mercher.

Fe fu'n ymweld rhai o seddi targed y blaid yn y de.




CYSYLLTIADAU RHYNGRWYD:
Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am gynnwys safleoedd rhyngrwyd allanol


Gwasanaethau ebost | ticer newyddion | Amodau Defnyddio | Preifatrwydd a Chwcis


Yn ôl i'r brig ^^