BBC Home
Explore the BBC
Chwiliwch yn Gymraeg
---------------
---------------
---------------
BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
SAFLEOEDD
ERAILL BBC
---------------
NEWYDDION
MEWN IEITHOEDD ERAILL
Arabic
Espanol
Russian
Chinese
Diweddarwyd: Dydd Mawrth, 5 Ebrill, 2005, 14:49 GMT 15:49 UK
Cipolwg ar y materion allweddol
Dyma grynodeb o rai o bolisau'r pedair prif blaid yng Nghymru ar y materion allweddol yn Etholiad Cyffredinol 2005


Ceidwadwyr Cymru O blaid "y bobl sydd ar eu colled o ganlyniad i bolisau Llafur - y mwyafrif sydd wedi eu hanghofio"; ysbytai glanach a disgyblaeth fwy llym mewn ysgolion; cwtogi rhestrau aros a rhagor o welyau mewn ysbytai.

Democratiaid Rhyddfrydol Cymru Cwtogi amseroedd aros y Gwasanaeth Iechyd; gofal personol rhad i bobl oedrannus; dim ffioedd dysgu prifysgol; troi'r cynulliad yn senedd i Gymru; thema amgylcheddol i'r holl bolisau

Llafur Cymru Economi cryf; amddiffyn diogelwch Prydain gartref a thramor; cynyddu buddsoddiad mewn gwasanaethau cyhoeddus yn hytrach na thoriadau; Llywodraethau Llafur yn San Steffan a Chymru'n cydweithio'n dda 'i gilydd

Plaid Cymru "Plaid sosialaidd wirioneddol" yn erbyn Llafur Newydd; yn erbyn y rhyfel yn Irac; eisiau senedd i Gymru; "cytundeb i'r bobl" gyda gwarant am ymddygiad ASau; ymgyrchu ar faterion o ymddiriedaeth.


Heb ei ddatganoli i'r cynulliad

Ceidwadwyr Cymru Parhau i gefnogi rhyfel Irac ond yn dweud fod Tony Blair wedi dweud celwydd am y gudd-wybodaeth; gwrthwynebu "caethiwo heb achos" a thystiolaeth glustfeinio i gael ei ddefnyddio; addo rhagor o arian i achub catrodau hanesyddol

Democratiaid Rhyddfrydol Cymru Gwrthwynebu rhyfel Irac a mynnu fod Tony Blair yn datgelu pryd yr addawodd anfon lluoedd Prydain; dechrau tynnu milwyr o Irac yn raddol wedi'r etholiadau; barnwyr yn unig i garcharu pobl sy'n cael eu hamau o fod yn derfysgwyr.

Llafur Cymru Sefyll gyda rhyfel Irac - hyd yn oed os oedd y gudd-wybodaeth ar arfau yn anghywir, gwawdiodd Saddam benderfyniadau'r Cenhedloedd Unedig; pwerau newydd i'r Ysgrifennydd Cartref i gadw pobl sy'n cael eu hamau o derfysgaeth gartref; 3.7bn yn rhagor ar amddiffyn

Plaid Cymru Gwrthwynebu rhyfel Irac, gan arwain yr ymgyrch i uchelgyhuddo Tony Blair am "ddweud celwydd"; yn erbyn cardiau adnabod gan ddweud eu bod nhw'n rhy ddrud a chul ac yn erbyn mesurau "peryglus a llym" yn y Mesur Terfysgaeth.


Wedi ei ddatganoli i'r cynulliad

Ceidwadwyr Cymru Adolygu polisi'r Gwasanaeth Iechyd yng Nghymru; rhagor o welyau ysbyty; galluogi cleifion i gael eu trin yn Lloegr neu yn breifat; metronau i ddelio glendid a MRSA; archwiliadau blynyddol gan feddyg teulu i rai dros 60 oed.

Democratiaid Rhyddfrydol Cymru Gofal am y Gwasanaeth Iechyd wedi ei ddatganoli i Senedd Cymru; cwtogi amseroedd aros; isafbwynt safon triniaeth; rhagor o ddeintyddion yn cael eu cyflogi gan y Gwasanaeth Iechyd; canolfan ofal deintyddol i Ogledd a Gorllewin Cymru.

Llafur Cymru Buddsoddi mwy yn y Gwasanaeth Iechyd; dim aros dros 26 wythnos am driniaeth ar l gweld meddyg teulu o 2009; trin problemau iechyd trwy ddull deu-ffordd - gwella'r Gwasanaeth Iechyd a hybu byw'n iach; presgripsiwn rhad erbyn 2007.

Plaid Cymru Strategaeth genedlaethol i ddiwygio'r Gwasanaeth Iechyd yng Nghymru; edrych ar y darlun cyfan wrth ddelio rhestrau aros, gan gynnwys rheoleiddio niferoedd mewn adrannau brys; rhagor o welyau Gwasanaeth Iechyd; cytundebau newydd i sicrhau rhagor o ddeintyddion.


Heb ei ddatganoli i'r cynulliad

Ceidwadwyr Cymru 40,000 o blismyn ychwanegol ym Mhrydain; 10 gwaith yn rhagor o lefydd ailsefydlu i ddefnyddwyr cyffuriau, pobl sy'n gaeth i gyffuriau i gael dewis canolfannau ailsefydlu neu garchar; dod diwedd i ryddhau rhai carcharorion yn gynnar, 20,000 yn fwy o lefydd mewn carchardai; barnwyr i osod isafswm a mwyafswm dedfrydau.

Democratiaid Rhyddfrydol Cymru Dileu cardiau adnabod a thalu am 200 o blismyn ychwanegol i Gymru; datganoli cyfrifoldeb am yr heddlu a charchardai i Senedd Cymru; gorfodi carcharorion sydd ddim yn dreisgar i wneud gwaith cymunedol o ddewis paneli lleol.

Llafur Cymru Ailsefydlu troseddwyr cyffuriau; deddfau llymach o San Steffan, mwy o fuddsoddiad gan y cynulliad; partneriaethau lleol rhwng asiantaethau a phobl leol; rhagor o heddlu cymunedol.

Plaid Cymru Rhagor o heddlu ar y strydoedd; gorfodaeth fwy llym ar gyfreithiau trwyddedu; rhagor o gymorth i gam-ddefnyddwyr cyffuriau; y cynulliad i fod yn gyfrifol am yr heddlu; rhagor o ddedfrydau cymunedol i droseddwyr llai difrifol.


Heb ei ddatganoli i'r cynulliad

Ceidwadwyr Cymru Cwotu blynyddol ar gyfer ffoaduriaid a mewnfudwyr; bondiau ar gyfer gweithwyr dros dro; profion iechyd gorfodol; canolfannau prosesu llocheswyr y tu allan i diriogaeth Prydain; heddlu newydd i blismona ffiniau; gadael confensiwn ffoaduriaid y Cenhedloedd Unedig.

Democratiaid Rhyddfrydol Cymru Cefnogi polisi cyffredinol yr Undeb Ewropeaidd trwy rannu mewnfudwyr ac adnoddau'n deg; gadael i geiswyr lloches weithio fel nad ydyn nhw'n dibynnu ar nawdd; cwotu ar gyfer gweithwyr sydd wedi mewnfudo o'r tu allan i'r UE.

Llafur Cymru Gostwng nifer y ceiswyr lloches trwy gyflwyno rheolau llymach i aros ym Mhrydain ac alltudio rhagor; cofrestr electroneg o bawb sy'n croesi ffiniau; system gyfrif sgiliau at gyfer mewnfudwyr parhaol.

Plaid Cymru Trin ceiswyr lloches yn waraidd a dim cwotu ar gyfer mewnfudwyr; cefnogaeth i ffoaduriaid sy'n ofni cael eu herlid; diwedd i ecsbloetio gweithwyr sy'n fewnfudwyr ym Mhrydain.


Wedi ei ddatganoli i'r cynulliad

Ceidwadwyr Cymru Dim ffioedd myfyrwyr, cynulliad i ddod diwedd i'r "dryswch ariannu"; rhagor o gefnogaeth i athrawon ar faterion disgyblaeth; rhoi arian i rieni i gael addysg mewn mannau eraill yn sector y wladwriaeth os oes perygl i'r ysgol gau.

Democratiaid Rhyddfrydol Cymru Dim ffioedd dysgu mewn prifysgolion; adeiladu ar y fagloriaeth Gymreig; hybu cymwysterau galwedigaethol; cwtogi maint dosbarthiadau a gwella adeiladu; gwell tl i gynorthwywyr dosbarth; cyllideb tair blynedd i ysgolion.

Llafur Cymru Brecwast rhad mewn ysgolion cynradd; cwtogi maint dosbarthiadau; atgyweirio ysgolion; blaenbrofi'r fagloriaeth Gymreig; dulliau gwahanol o drin problemau, yr un gwerthoedd a gweddill Prydain; dim ffioedd dysgu ychwanegol yn 2006/7.

Plaid Cymru Ariannu addysg ehangach twy drethi cynyddol; gwrthwynebu ffioedd dysgu ychwanegol mewn prifysgolion - y wladwriaeth i ariannu'n llawn; ehangu ysgolion pentref lle'n bosib nid eu cau.


Heb ei ddatganoli i'r cynulliad

Ceidwadwyr Cymru Adfer y cysylltiad rhwng pensiwn y wladwriaeth ac enillion trwy gael gwared a'r Cytundeb Newydd a chwtogi ar y defnydd o'r dull talu yn l eiddo (means testing); ariannu gofal preswyl tymor hir trwy ddull yswiriant tair blynedd wedi ei noddi gan y wladwriaeth.

Democratiaid Rhyddfrydol Cymru Cynyddu pensiwn sylfaenol y wladwriaeth o 25 yr wythnos ac adfer y cysylltiad rhwng pensiynau ac enillion i rai dros 75 oed; cysylltu pensiynau i'r man lle mae'r person yn byw yn hytrach na thaliadau yswiriant cenedlaethol; gofal personol tymor hir rhad.

Llafur Cymru Pensiwn sylfaenol y wladwriaeth i godi gyda phrisiau; dim gorfodaeth ar gynilon; un taliad/taliadau uwch i rai sy'n gweithio'n hirach; cymorth arbennig i'r tlotaf; mwy o daliadau tanwydd gaeaf, cymorth o 200 gyda'r dreth cyngor.

Plaid Cymru "Pensiwn i Ddinasyddion" gwerth o leiaf 110 i berson sengl a 168 i gwpwl; pob menyw 'r hawl i gael pensiwn llawn y wladwriaeth; dim profion am faint eiddo (means testing) i bobl dros 65 oed; pensiwn i gynyddu gydag enillion.


Heb ei ddatganoli i'r cynulliad

Ceidwadwyr Cymru Toriadau mewn biwrocratiaeth sy'n addas i fusnesau; ail-strwythuro'r Awdurdod Datblygu a'r Bwrdd Croeso; adolygu cytundebau i amddiffyn yr Asiantaeth Atgyweirio Awyrennau Amddiffyn; gwell defnydd o arian yr Undeb Ewropeaidd.

Democratiaid Rhyddfrydol Cymru Senedd Cymru i gynnal refferendwm ar hawliau trethu hyd at 3c y bunt; treth incwm lleol yn lle'r dreth cyngor; graddfa dreth newydd o 50% ar gyflogau dros 100,000 y flwyddyn.

Llafur Cymru Llai o ddiweithdra yng Nghymru ers datganoli; gwella ffyniant; hybu lefel sgiliau; yn erbyn trethi uwch; dim pwerau trethu i'r cynulliad na threth incwm lleol.

Plaid Cymru Sicrhau fod Cymru'n gymwys ar gyfer rhagor o arian yr Undeb Ewropeaidd o 2007; rhannu ffyniant economaidd yn decach; rhagor o gefnogaeth i'r diwydiant cynhyrchu sydd wedi ei daro'n galed yng Nghymru.


Heb ei ddatganoli i'r cynulliad

Ceidwadwyr Cymru Gwrthwynebu cyfansoddiad yr Undeb Ewropeaidd a chynnal refferendwm cynnar; gadael i wledydd eraill ymuno tra mae Prydain yn adennill ei grymoedd dros bysgota ac yn gadael y bennod gymdeithasol; gwrthwynebu mabwysiadu'r Ewro.

Democratiaid Rhyddfrydol Cymru Cefnogi polisi lloches yr Undeb Ewropeaidd - rhannu ffoaduriaid yn deg rhwng y gwledydd; cefnogi cadarnhad cyfansoddiad yr UE; cadw 1.3bn o grantiau Ewropeaidd pan mae newidiadau ariannu rhanbarthol yn digwydd yn 2007.

Llafur Cymru Cefnogi cyfansoddiad yr Undeb Ewropeaidd wedi refferendwm; eisiau cronfeydd UE i greu swyddi yng ngorllewin Cymru a'r cymoedd; mwy o lais i Gymru wrth i'r UE ehangu ac ar l newidiadau 2007 mewn cymorth rhanbarthol.

Plaid Cymru Cefnogi cadarnhad cyfansoddiad yr Undeb Ewropeaidd; ymgyrchu am adnewyddu cymorthdaliadau rhanbarthol yr UE ar l i'r rhaglen ddod i ben yn 2007; cydnabod y Gymraeg fel iaith leiafrifol yn yr UE.


Wedi ei ddatganoli'n rhannol i'r cynulliad

Ceidwadwyr Cymru Cyfnod mamolaeth thl wedi ei ymestyn i naw mis, neu dl uwch am chwe mis; cymhorthdal o 50 yr wythnos ar gyfer gofal plant dan bump oed; cyflwyno lwfans treth yn lle credyd treth plant.

Democratiaid Rhyddfrydol Cymru Gofal personol rhad i bobl oedrannus; Diddymu'r Asiantaeth Cynnal Plant (y CSA) a delio'n effeithiol rhieni sy'n osgoi talu am eu plant.

Llafur Cymru Credyd treth teulu; ymestyn tl mamolaeth o chwe i naw mis, galluogi tadau i rannu; rhagor o gefnogaeth i ofalwyr; ehangu llefydd gofal plant ac annog methrinfeydd yn y gweithle.

Plaid Cymru Cryfhau pwerau'r Comisiynydd Plant yng Nghymru; gofal cymdeithasol rhad ar gyfer yr oedrannus; gwella datblygiad gwasanaethau ar gyfer pobl anabl, yn enwedig yr ifanc.


Wedi ei ddatganoli'n rhannol i'r cynulliad

Ceidwadwyr Cymru Mwy a gwell ffyrdd gan gynnwys ffordd gyflym i faes awyr Caerdydd; dim cysylltiad awyr De-Gogledd gan ei fod yn rhy ddrud ac at ddibenion gwleidyddion a biwrocratiaid

Democratiaid Rhyddfrydol Cymru Trafnidiaeth wedi ei integreiddio mewn Senedd Gymreig; annog cludo rhagor o nwyddau ar y rheilffyrdd yn hytrach na ffyrdd; ymestyn cynlluniau teithio rhad ar fws ar gyfer yr oedrannus, pobl anabl i gael trafnidiaeth gymunedol; torri trethi ar geir mwy gwyrdd.

Llafur Cymru Buddsoddi mewn ffyrdd a chysylltiadau rheilffordd allweddol fel Ffordd Blaenau'r Cymoedd a'r A55; hybu integreiddio trafnidiaeth a buddsoddi mewn ffyrdd; gwell ffordd i faes awyr Caerdydd; hybu diogelwch mewn gorsafoedd rheilffyrdd.

Plaid Cymru Y cynulliad i fod yn gyfrifol am y rhwydwaith reilffyrdd; integreiddio a gwella trafnidiaeth gyhoeddus; gwella'r A470 o'r de i'r gogledd; ystyried rhwydwaith o feysydd awyr rhanbarthol.


Wedi ei ddatganoli i'r cynulliad

Ceidwadwyr Cymru Yn erbyn "anharddu" tirlun Cymru gyda ffermydd gwynt; datblygu dewisiadau eraill mewn ynni haul, llanw a thonnau; annog mwy o ail-gylchu yn y cartref; cadw parciau a mannau cyhoeddus yn daclus.

Democratiaid Rhyddfrydol Cymru Thema werdd trwy'r polisau i gyd; targed o 15% o drydan Cymru i ddod o ffynonellau adnewyddol erbyn 2010, gan godi 1% bob blwyddyn; cynghorau lleol i sicrhau fod llai o garbon deocsid yn cael ei ollwng i'r awyr.

Llafur Cymru Torri'r ddibyniaeth ar gladdu sbwriel ac ailgylchu'r cyfanswm uchaf posib o nwyddau; buddsoddi mewn amddiffynfeydd rhag llifogydd; targedau amgylcheddol wedi eu gosod gan Lywodraeth y Cynulliad; defnydd dan reolaeth o ffermydd gwynt i gwrdd thargedau ynni adnewyddol.

Plaid Cymru Hybu datblygiad economaidd cynhaliol; defnyddio tanwydd gln mewn trafnidiaeth gyhoeddus; ystyried yr effaith amgylcheddol mewn cytundebau sector cyhoeddus; cefnogi datblygiad ynni gwynt dan reolaeth.





Gwasanaethau ebost | ticer newyddion | Amodau Defnyddio | Preifatrwydd a Chwcis


Yn ôl i'r brig ^^