BBC Home
Explore the BBC
Chwiliwch yn Gymraeg
---------------
---------------
---------------
BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
SAFLEOEDD
ERAILL BBC
---------------
NEWYDDION
MEWN IEITHOEDD ERAILL
Arabic
Espanol
Russian
Chinese
Diweddarwyd: Dydd Mercher, 26 Hydref 2005, 06:56 GMT 07:56 UK
Beddau rhyfel: Cyflwr 'annerbyniol'
Mynwent Eglwys Llanbeblig
Jim Rowlands: Un o'r beddau o dan dyfiant yn y fynwent

Mae'r problemau mewn mynwentydd eglwysi yng Nghymru wedi dod i sylw Comisiwn Mynwentydd Rhyfel y Gymanwald (CWGC).

Un o'r mynwentydd lle mae beddau i filwyr o'r rhyfel sydd mewn cyflwr "annerbyniol" ydi mynwent Llanbeblig yng Nghaernarfon.

Apeliodd y rheithor, y Parchedig Roger Donaldson, am wirfoddolwyr ac am fesurau i atal fandaliaid.

Dywedodd y CWGC na fyddai gwella safloedd yn digwydd dros nos ond y byddai "yn bosibl".

Yn y cyfamser mae'r Eglwys yng Nghymru yn lobo'r cynulliad cenedlaethol a'r swyddfa gartref er mwyn dod safonau mynwentydd Cymru gystal 'r rhai yn Lloegr, lle mae awdurdodau lleol yn gyfrifol am y mynwentydd ar l i eglwysi gau.

Mae rhai o'r mynwentydd sydd o dan sylw gan y CWGC ar agor.

Dydd y Cadoediad

Mae Eglwys Llanbeblig ar agor ond mae'r fynwent wedi ei chau yn swyddogol.

Dros y ffordd mae 'na fynwent newydd sy'n cael ei rheoli gan y cyngor.

Ym mynwent Eglwys Llanbeblig mae 'na 31 bedd rhyfel.

Er bod y beddau'n daclus mae'n anodd mynd atyn nhw oherwydd y tyfiant sydd yno ac mae'n beryglus iawn i'r henoed a'r methedig.

"Mae'r gangen eisiau mynediad gwell i'r beddau yn enwedig wrth iddi nesu at Ddydd y Cadoediad," meddai Jim Rowlands o gangen lleol y Ffiwsilwyr Cymreig.

"Does 'na ddim modd i bobl mewn oed fynd at y beddau."

Cyfrifoldeb

Dywedodd y Parchedig Donaldson, sy'n gyfrifol am 11 o eglwysi yn ardal Caernarfon mai cyfrifoldeb Eglwys Llanbeblig yn y pendraw ydi'r fynwent.

Mae'r CWGC yn talu contactwyr i edrych ar l beddau unigol.

"Mae 'na grant o 1,000 gan y cyngor lleol bob blwyddyn i glirio'r safle ac rydym angen gwirfoddolwyr i gynorthwyo gyda'r gwaith," meddai.

CYFLWR MYNWENTYDD A BEDDAU RHYFEL
Jim Rowlands gyda un o'r beddau
10,964 mew cyflwr "derbyniol"
146 yn "gwella"
749 yn "gwaethygu"
118 yn "annerbyniol"
Ffynhonnell: Ffigyrau'r Comisiwn Mynwentydd Rhyfel ar gyfer y Deyrnas Unedig, Gweriniaeth Iwerddon a Gwlad yr I

"Ar l i'r safle gael ei glirio fe fydd yr ardal ar agor ar gyfer fandaliaid ac mae'n bosib y bydd rhaid rhoi cameru teledu cyfyng ar dŵr yr eglwys.

"Rydym yn cydnabod mai'n cyfrifoldeb ni ydi hyn ac rydym yn barod i glywed syniadau am y modd y gallwn symud ymlaen.

"Does dim grantiau ar gael ar gyfer y gwaith yma ag eithrio'r 1,000 gan y cyngor ac ar ddiwedd y dydd mae ganddon ni gyfrifoldeb i edrych ar l y rhai byw yn hytrach na'r meirw."

Mae gwaith a chyfrifoldeb y CWGC yn cynnwys gofalu am feddau'r gŵŷr a'r gwragedd a laddwyd yn y ddau ryfel byd, gan gynnwys y rhai a fu farw gartre' o hanafiadau ddioddefwyd ar flaen y gad.

"Dydi'r sefyllfa yng Nghymru ddim gwaeth nag yn unrhyw le arall," meddai David Symons, cyfarwyddwr y Deyrnas Unedig.

"Mae lot o bethau'n cael eu gwneud i wella pethau ond ar ddiwedd y dydd mae'n dibynnu ar arian."

Unwaith mae mynwent eglwys yn dod i ben yn Lloegr mae'r cyngor lleol yn ysgwyddo'r cyfrifoldeb o ofalu amdano.

Yng Nghymru mae'r cyfrifodeb yn parhau yn nwylo'r Eglwys yng Nghymru.

"Mae prinder adnodau yn hyn o beth yn aml yn golygu nad ydi'r mynwentydd yn cael eu gofalu i'r safonau y byddem yn ei ddisgwyl," meddai llefarydd ar ran yr eglwys.

"Rydym ar hyn o bryd yn lobo'r cynulliad a Llundain i gael hawl cydradd yng Nghymru fel yn Lloegr."

Os oes rhywun yn dymuno cynorthwyo ym mynwent Eglwys Llanbeblig mae modd cysylltu gyda'r Parchedig Donaldson, 4 Ffordd Menai, Caernarfon, Gwynedd, LL55 1LF.




CYSYLLTIADAU RHYNGRWYD:
Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am gynnwys safleoedd rhyngrwyd allanol


Gwasanaethau ebost | ticer newyddion | Amodau Defnyddio | Preifatrwydd a Chwcis


Yn ôl i'r brig ^^