BBC Home
Explore the BBC
Chwiliwch yn Gymraeg
---------------
---------------
---------------
BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
SAFLEOEDD
ERAILL BBC
---------------
NEWYDDION
MEWN IEITHOEDD ERAILL
Arabic
Espanol
Russian
Chinese
Diweddarwyd: Dydd Iau, 20 Hydref 2005, 06:13 GMT 07:13 UK
Enwi pont ar l y Siartwyr
Pont y Siartwyr, y Coed Duon (llun Cyngor Caerffili)
Mae'r bont yn rhan o gynllun ffordd uchelgeisiol sy'n cysylltu'r Coed Duon ag Oakdale a Phontllanffraith

Mae cyngor wedi enwi pont newydd yn "Bont y Siartwyr" er mwyn cydnabod cysylltiadau'r ardal 'r ymgyrch i newid y system etholiadol yn y 19fed ganrif.

Mae'r bont yn y Coed Duon yn rhan o gynllun ffordd uchelgeisiol sy'n cysylltu canol y dref ag Oakdale, Pontllanfraith ac ardaloedd cyfagos.

Mae gan yr ardal gysylltiadau hanesyddol gwrthryfel y Siartwyr gan mai yn y Coed Duon yr ymunodd llawer o brotestwyr 'r orymdaith arweiniodd at derfysg yng Nghasnewydd yn 1839.

Cyngor Caerffili ddewisodd yr enw ar y bont yr wythnos hon.

Y gobaith yw y bydd y ffordd 4.7 cilomedr yn helpu i greu miloedd o swyddi newydd ym Mharc Busnes Oakdale ac y bydd yn lleihau problemau traffig yn nghanol y Coed Duon.

Cafodd y Siartwyr eu henwi ar l dogfen gyhoeddwyd gan Gymdeithas Dynion Gweithiol Llundain ym mis Mai 1838. Roedd Siarter y Bobl yn galw am chwe newid i'r drefn etholiadol:

  • etholiadau cyffredinol bob blwyddyn
  • pleidlais i bob dyn
  • dosbarthiadau etholiadol o'r un maint
  • dileu'r angen i ymgeisydd Seneddol fod yn berchen ar eiddo
  • pleidlais ddirgel
  • cyflogau i Aelodau Seneddol

    Helynt

    Cerddodd 20,000 o brotestwyr i Gasnewydd ar Tachwedd 4 1839 ac ymunodd llawer ohonyn nhw 'r orymdaith yn ardal y Coed Duon.

    Bu ymladd rhwng milwyr a phrotestwyr y tu allan i westy Westgate'r yng Nghasnewydd. Bu farw o leiaf 22 o brotestwyr ac anafwyd tua 50.

    Dedfrydwyd arweinwyr y brotest, John Frost, Zephaniah Williams a William Jones, i farwolaeth am eu rhan yn yr helynt ond cafodd y gosb ei newid i alltudiaeth am oes.

    'Amserol'

    Daeth penderfyniad cabinet cyngor Caerffili yn ystod Wythnos Democratiaeth Leol.

    "Mae'n amserol wedi 166 mlynedd ein bod yn cydnabod rhan y Siartwyr yn ennill y buddiannau ry'n ni'n eu mwynhau heddiw," meddai'r cynghorydd Keith Griffiths.

    "Mae Pont y Siartwyr yn nodi'r man lle croesodd nifer o'r protestwyr y cwm, dan arweiniaeth Zephaniah Williams, ar yr orymdaith dyngedfennol i Gasnewydd i risiau Gwesty Westgate."

    Bydd y bont, meddai, "yn adlewyrchu'r gorffennol tra'n edrych tua'r dyfodol a'r buddiannau a ddaw'r ffordd newydd i'r ardal".




  • CYSYLLTIADAU RHYNGRWYD:
    Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am gynnwys safleoedd rhyngrwyd allanol


    Gwasanaethau ebost | ticer newyddion | Amodau Defnyddio | Preifatrwydd a Chwcis


    Yn ôl i'r brig ^^