BBC Home
Explore the BBC
Chwiliwch yn Gymraeg
---------------
---------------
---------------
BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
SAFLEOEDD
ERAILL BBC
---------------
NEWYDDION
MEWN IEITHOEDD ERAILL
Arabic
Espanol
Russian
Chinese
Diweddarwyd: Dydd Mercher, 19 Hydref 2005, 11:35 GMT 12:35 UK
Cynlluniau i adfer ffynnon hynafol
Y ffynnon yn Ffynnon Taf
Mae'r ffynnon mewn adeilad ym mharc Ffynnon Taf

Fe allai ffynnon hynafol yng nghymoedd y de, y credir fod y ganddo'r gallu i iachau pobl, helpu i drawsnewid pentref yn atyniad i ymwelwyr.

Mae argymhellion yn cael eu llunio ar gyfer adnewyddu'r ffynnon ym mhentref Ffynnon Taf ar gyrion Caerdydd er mwyn helpu i adfywio'r ardal.

Credir fod y dŵr o'r ffynnon danddaearol wedi ei ddefnyddio fel baddon mor bell yn l chyfnod y Rhufeiniaid.

Ar un adeg roedd pobl yn ymdrochi yn y ffynnon, sydd dŵr cynnes 12 troedfedd (3.6m) o ddyfnder, oherwydd y credir fod ganddo bwerau i wella pobl.

Mae Cyngor Rhondda Cynon Taf eisiau adnewyddu'r ffynnon er mwyn denu buddsoddiad a thwristiaeth i'r ardal.

Fe fydd cyfres o gynlluniau ailddatblygu yn cael eu harddangos i'r cyhoedd fel rhan o broses ymgynghori.

Ymwelwyr

Y gobaith yw y bydd y ffynnon yn dod yn atyniad pwysig i ymwelwyr fel yr oedd ganrifoedd yn l.

Dywed adroddiadau fod y ffynnon yn arfer bod mewn caeau agored cyn yr 1800au.

Y ffynnon yn ystod yr 1800au
Yn ystod yr 1800au codwyd adeilad o amgylch y ffynnon

Roedd yn cael ei ddefnyddio'n bennaf gan bobl leol hyd nes y lledaenodd y sibrydion am ei bwerau iachau rhyfeddol a daeth pobl eraill i'r pentref i ymdrochi yn y dŵr cynnes.

Ond erbyn dechrau'r Rhyfel Byd Cyntaf roedd wedi dadfeilio a pharhaodd felly tan 1929 pan benderfynodd y pentrefwyr ei adnewyddu ac agorodd eto ym mis Awst 1930.

Yn ddiweddarach codwyd pwll nofio ger yr adeilad oedd o gwmpas y ffynnon ac roedd yn defnyddio'r dŵr ond rhoddwyd y gorau i'w ddefnyddio yn ystod y 1950au wedi llif.

Ond daeth pwerau'r dŵr i'r amlwg eto pan gafodd ei ddefnyddio i achub llysiau'r pentref o effaith sychder 1978. Dyna pryd y dechreuodd yr ymgyrch i adfer y ffynnon.

Nofio

Dywedodd Ifor Jenkins, cyn gynghorydd dros y pentref, fod y straeon am bwerau iachau'r ffynnon yn cynnwys straeon am bobl gloff oedd wedi eu hiachau ar l nofio yn y dŵr.

"Mae yna straeon am bobl oedd yn gorfod dibynnu ar ffyn yn mynd i'r dŵr a phan oedden nhw'n dod allan doedd dim angen y ffyn arnyn nhw mwyach," meddai.

"Dwi wedi bod yn y ffynnon fy hun - dyna lle y dechreuais i nofio.

Y ffynnon ar l cael ei ddraenio
Credir fod y ffynnon tua 12 troedfedd o ran dyfnder
"Mae'r dŵr yn glir fel grisial ac yn hyfryd a chynnes gydag ychydig o flas haearn arno.

"Mae'n debyg iawn i'r dŵ';r yng Nghaerfaddon a dwi'n cofio ei fod yn boblogaidd iawn. Dwi'n falch iawn fod cynlluniau i'w gynnal."

Fe fydd arddangosfa gyhoeddus y cael ei chynnal yng Nghlwb Rygbi Ffynnon Taf ar Hydref 25 lle bydd cyfle i bobl drafod y cynlluniau gyda'r datblygwyr.

"Mae ffynnon Ffynnon Taf wedi ei nodi fel un photensial i gyfrannu tuag at adfywio'r pentref," meddai'r cynghorydd Robert Bevan, yr aelod cabinet dros ddatblygu economaidd.

"Mae'r manteision economaidd, diwylliannol ac addysgol yn ddi ben draw," meddai.




CYSYLLTIADAU RHYNGRWYD:
Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am gynnwys safleoedd rhyngrwyd allanol


Gwasanaethau ebost | ticer newyddion | Amodau Defnyddio | Preifatrwydd a Chwcis


Yn ôl i'r brig ^^