BBC Home
Explore the BBC
Chwiliwch yn Gymraeg
---------------
---------------
---------------
BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
SAFLEOEDD
ERAILL BBC
---------------
NEWYDDION
MEWN IEITHOEDD ERAILL
Arabic
Espanol
Russian
Chinese
Diweddarwyd: Dydd Mawrth, 15 Mawrth, 2005, 22:23 GMT
Sul y Blodau: Holi'r Heddlu Cudd
Richie Thomas, cyn bennaeth yr Heddlu Cudd yn Ne Cymru
Richie Thomas oedd Prif Arolygydd yr Heddlu Cudd yn y de ar y pryd

Mae cyn-bennaeth yr Heddlu Cudd yn Ne Cymru wedi dweud nad yw'n credu y dylai'r heddlu fod wedi gweithredu mor gyflym adeg cyrch Sul y Blodau chwarter canrif yn l.

Roedd y cyrch ar Fawrth 30 1980 pan gafodd 50 o bobl eu harestio gan heddluoedd Cymru wrth iddyn nhw ymchwilio i'r ymgyrch losgi tai haf.

Ar raglen Taro Naw nos Fawrth roedd Richie Thomas, Prif Arolygydd yr Heddlu Cudd yn y de ar y pryd, yn sn am y tro cyntaf am rl yr heddlu wrth gasglu gwybodaeth am bobl yr oedden nhw'n eu hamau.

Digwyddodd cyrch Sul y Blodau yn gynt na'r bwriad oherwydd i natur yr ymgyrch losgi newid pan drodd swyddfeydd y Blaid Geidwadol yn Shotton a Chaerdydd yn dargedau i'r llosgwyr.

"Roedd hynny'n codi'r lefel yn uwch," meddai Mr Thomas.

"Nid dodi dyfais mewn tŷ gwag, tŷ haf, a gwybod fod neb yna oedd hyn. O'dd hwn yn fwy difrifol gan ei fod yn ffrwydrad allai ddigwydd unrhyw bryd.

"Allai rhywun fod yn pasio heibio, allai rhywun fod yn yr adeilad yr amser 'na."

Er ei fod yn deall y pryderon am ddiogelwch y cyhoedd ac awydd yr heddlu i weithredu, dywedodd ei fod yn credu y dylai'r heddlu fod wedi aros.

"O'n i ddim yn cytuno y dylsen ni fod wedi mynd i mewn mor gyflym ag y gwnaethon ni.

"Fues i'n dadlau phennaeth y CID i beidio mynd mewn. Ond, wrth gwrs, fe enillodd y dydd," meddai.

"Fydden i wedi sefyll yn y gobaith fod yna wybodaeth gyda ni bod rhywbeth yn mynd i ddigwydd...."

Dywedodd cyn-bennaeth CID Llanelli wrth y rhaglen fod y pedwar yr oedd yn eu holi yn amlwg yn ddieuog.

"Mae'n rhaid i mi ddweud o'r cychwyn cyntaf nad oedd tystiolaeth yn erbyn unrhywun yr oeddwn i'n ei holi," meddai'r cyn-Dditectif Brif Arolygydd Roy Davies.

"O'n nhw'n hollol ddiniwed ac yn ddieuog.

'Annymunol'

"Fel oedd yr holi'n mynd ymlaen o'n i'n gallu gweld nad oedd rhain yn gysylltiedig 'r ymgyrch o gwbwl.

"Doedd yr wybodaeth gudd ddim yn gywir. Mae hynny'n amlwg. Ond roedd drwgdybiaeth efallai neu fyddai ynadon ddim wedi rhoi gwarant i arestio neb oni bai bod yna ryw wybodaeth."

Ar y rhaglen roedd y cyfweliad cyntaf ag Enid Gruffudd a gafodd ei harestio gyda'i gŵr Robat, perchennog Gwasg Y Lolfa.

Dywedodd nad oedd wedi siarad o'r blaen am ei fod yn "brofiad, treisgar, annymunol a hyll."

Roedd yr hanesydd Dr John Davies yn trafod yr ymgyrch yng nghyd-destun mesurau gwrth-derfysgaeth heddiw ac roedd cyfweliad Michael Jones, cyfreithiwr fu'n cynrychioli 18 o'r rhai a gafodd eu harestio.

Taro Naw, BBC Cymru ar S4C, nos Fawrth, 2025.




CYSYLLTIADAU RHYNGRWYD:
Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am gynnwys safleoedd rhyngrwyd allanol


Gwasanaethau ebost | ticer newyddion | Amodau Defnyddio | Preifatrwydd a Chwcis


Yn ôl i'r brig ^^