BBC Home
Explore the BBC
Chwiliwch yn Gymraeg
---------------
---------------
---------------
BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
SAFLEOEDD
ERAILL BBC
---------------
NEWYDDION
MEWN IEITHOEDD ERAILL
Arabic
Espanol
Russian
Chinese
Diweddarwyd: Dydd Mawrth, 11 Hydref 2005, 16:01 GMT 17:01 UK
Ymddiheuro am foddi Tryweryn
Gwaith adeiladu'r argau yn Nhryweryn
Cafodd yr argae ei adeiladu i foddi Cwm Celyn

Mae'n ymddangos bod arweinwyr Cyngor Dinas Lerpwl wedi cytuno i ymddiheuro'n swyddogol am foddi cwm Tryweryn.

Fe fydd y cyngor yn dweud ei fod yn edifar am y penderfyniad i foddi'r cwm dros ddeugain mlynedd yn l ac am y ffordd ansensitif y cafod y mater ei drin gan yr awdurdodau.

Mae arweinwyr y pleidiau ar Gyngor Dinas Lerpwl wedi cytuno ar eiriad y datganiad fydd yn mynd gerbron y cyngor ar Hydref 19.

Ym 1965 cafodd llifddorau llyn Tryweryn eu cau gan gychwyn y broses o foddi pentref Capel Celyn.

Diflannodd y pentre, oedd yn cynnwys 12 fferm, swyddfa bost, ysgol a chapel, o dan y dŵr oedd yn cyflenwi dinas Lerpwl.

Trosglwyddydd

Roedd yna wrthwynebiad chwyrn i'r cynlluniau ac ar Awst 1 1957 cafodd Mesur Boddi Cwm Tryweryn ei basio er gwaetha gwrthwynebiad yr awdurdodau lleol a'r mwyafrif o aelodau seneddol Cymru.

Y prif weinidog ar y pryd oedd Harold Macmillan a'r gweinidog chyfrifoldeb am faterion Cymreig oedd Henry Brooke.

Bu protestiadau a nifer o Gymry yn ceisio atal y gwaith rhag mynd yn ei flaen a rhwng 1962 a 1963 bu difrod yn Nhryweryn dair gwaith.

Disgyblion Ysgol Capel Celyn
Fe gafodd yr ysgol ei chau yng Nghapel Celyn

Ar Chwefror 10, 1963 ffrwydrodd trosglwyddydd ar yr argae a'r tri oedd yn gyfrifol oedd Emyr Llewelyn, Owain Williams a John Albert Jones.

Er gwaetha'r gwrthwynebiad, cafodd yr argae ei agor ar Hydref 28, 1965 a boddodd y llyn 71,200 megalitr o ddŵr tua 800 erw o dir.

Mae Prif Weinidog Cymru, Rhodri Morgan, wedi dweud ei fod yn "croesawu'r" ymddiheuriad.

"Rwy'n croesawu'r syniad bod Cyngor Dinas Lerpwl yn barod i ymddiheuro am y niwed," dywedodd.

Roedd Aeron Prysor Jones yn fachgen ifanc pan welodd cartrefi ei deulu yn cael eu boddi gan Gyngor Dinas Lerpwl.

Dywedodd Mr Jones fod y bwriad i ymddiheuro yn "syndod" iddo gan fod "cymaint o amser wedi pasio.

"Mae'n amlwg i nifer o bobl ei fod (boddi cwm Tryweryn) yn weithred dianghenraid, mae'r ymddiheuriad yn rhy hwyr i'r trigolion gafodd eu heffeithio," dywedodd.

"Mae cenhedlaeth gyfan wedi ein gadael ni."

Cafodd y syniad o ddatgan ymddiheuriad ei gynnig i arweinydd Cyngor Dinas Lerpwl, Mike Storey yng ngynhadledd y Democratiaid Rhyddfrydol yn Blackpool gan yr Arglwydd Roberts o Landudno.

"Mae'r hyn ddigwyddodd i'r bobl yn y cymoedd yn anghywir," dywedodd Mr Storey. "Dwi'n credu mai nawr yw'r amser i ymddiheuro."

Bu oedi oherwydd penderfyniad y cyngor i sicrhau bod y pleidiau gwleidyddol yn cytuno ar fwriad Lerpwl i ddatgan ymddiheuriad.

Bydd y datganiad yn ymddangos yn enw arweinwyr grwpiau'r Democratiad Rhyddfrydol a Llafur.




HEFYD:
Cofio gweithwyr argae Cwm Elan
21 Gorff 04 |  Newyddion


CYSYLLTIADAU RHYNGRWYD:
Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am gynnwys safleoedd rhyngrwyd allanol


Gwasanaethau ebost | ticer newyddion | Amodau Defnyddio | Preifatrwydd a Chwcis


Yn ôl i'r brig ^^