BBC Home
Explore the BBC
Chwiliwch yn Gymraeg
---------------
---------------
---------------
BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
SAFLEOEDD
ERAILL BBC
---------------
NEWYDDION
MEWN IEITHOEDD ERAILL
Arabic
Espanol
Russian
Chinese
Diweddarwyd: Dydd Llun, 26 Medi 2005, 17:53 GMT 18:53 UK
Seremoni i gofio arloeswr
John L Williams
John L Williams sefydlodd Undeb y Gymraeg

Mae cofeb i John Lasarus Williams, fu farw y llynedd yn 79 oed, wedi ei dadorchuddio mewn ysgol ar Ynys Mn nos Lun.

Undeb y Gymraeg, yr undeb a sefydlodd, sydd wedi rhoi'r gofeb a gafodd ei dadorchuddio yn llyfrgell Ysgol David Hughes, Porthaethwy.

Cafodd John L, fel y ci ei adnabod, ei eni yn Llangoed, Ynys Mn, ond bu'n byw am ran fwya ei oes yn Llanfairpwll.

Roedd yn gynghorydd adeg cyngor sir yr hen Wynedd ac yn ymgeisydd Plaid Cymru ar yr ynys.

Yn y seremoni nos Lun fe fu'r awdur R Cyril Hughes yn talu teyrnged iddo cyn i'r Cynghorydd John Meirion Davies ddadorchuddio'r gofeb, llechen wedi ei llunio gan Robin Hughes a'i fab o Langefni.

'Cyfraniad enfawr'

Bu Cyfarwyddwr Addysg Ynys Mn Richard Parry Jones yn annerch a cafodd blodau eu cyflwyno i weddw Mr Williams, Mrs Beti Williams.

"Dros y blynyddoedd mae cyfraniad John Lasarus Williams wedi bod yn enfawr," meddai Ysgrifennydd Undeb y Gymraeg, Mr Eifion Williams.

Y gofeb
Ar y gofeb mae englyn gan y Prifardd Ieuan Wyn
"Roedd yn un o'r arloeswyr o'r dechrau ac un o'r rhai a sefydlodd bolisi dwyieithog Gwynedd.

"Fo sefydlodd Undeb y Gymraeg sydd wedi bod yn gweithio yn y cefndir dros y blynyddoedd o ran yr iaith drwy ysgrifennu llythyrau perswd a chael sefydliadau i ddefnyddio'r Gymraeg.

"Helynt ffatri Brewer Spinks yn Nhanygrisiau oedd yn gwrthod yr hawl i weithwyr siarad Cymraeg a'i sbardunodd i sefydlu'r undeb yng nghanol y chwedegau.

"Sefydlodd Sioe Gymraeg y Borth er mwyn dangos ei bod yn bosib cynnal sioe amaethyddol yn y Gymraeg ac yna Primin Menai, sioe anifeiliaid yn gweithredu yn y Gymraeg," meddai Mr Williams.

Cyn ddisgybl

"Diolch i'r undeb ac i John L yn arbennig mae nifer o sioeau amaethyddol yn gweithredu'n ddwyieithog heddiw.

"Roedd yn ymgeisydd Seneddol ym Mn ar ran Plaid Cymru a bu'n ddarlithydd yn Adran Gymraeg y Coleg Normal," meddai.

Beti Williams gyda'r gofeb
Beti Williams, ei weddw, gyda'r gofeb
Mae'r gofeb yn Ysgol David Hughes a bu John L. Williams yn ddisgybl yn yr ysgol wreiddiol, Ysgol Ramadeg Biwmares

Bu'n bennaeth Adran Gymraeg yr ysgol yn ddiweddarach ac yn llywodraethwr.

Hefyd bu'n bennaeth adran Gymraeg Ysgol Dyffryn Nantlle, Penygroes.

Ysgrifennodd sawl llyfr, gan gynnwys ei atgofion Crwsd Drwy Berswd, Llanfair Pwllgwyngyll - Hen Enwau a Lluniau'r Lle, Syr John Morris-Jones (1864-1929) a Land of the Long, Long Name.

Fe oedd golygydd y gyfrol Ysgrifau Llenorion.

Hefyd:




HEFYD:
Colli John L Williams
15 Meh 04 |  Newyddion



Gwasanaethau ebost | ticer newyddion | Amodau Defnyddio | Preifatrwydd a Chwcis


Yn ôl i'r brig ^^