BBC Home
Explore the BBC
Chwiliwch yn Gymraeg
---------------
---------------
---------------
BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
SAFLEOEDD
ERAILL BBC
---------------
NEWYDDION
MEWN IEITHOEDD ERAILL
Arabic
Espanol
Russian
Chinese
Diweddarwyd: Dydd Iau, 17 Chwefror, 2005, 12:20 GMT
Rhyfel: Arddangosfa 10m
Llun Dewi Bowen
Treuliodd Dewi Bowen gyfnod o dan ddaear fel un o fechgyn Bevin

Mae arddangosfa gwerth 10m am yr Ail Ryfel Byd yn agor ddydd Iau cyn teithio drwy Gymru.

Rhodri Morgan sy'n agor yr arddangosfa fwya o'i bath ar hanes y rhyfel yng Nghanolfan Hamdden Rhyd-y-Car ym Merthyr Tudful.

Chwedeg mlynedd ers diwedd y rhyfel mae arddangosfa Eu Gorffennol, Eich Dyfodol yn mynd i wyth o lefydd dros gyfnod o 15 mis.

Yr Amgueddfa Ryfel yn Llundain sydd wedi helpu cynnal yr arddangosfa addysgol a'r Llyfrgell Genedlaethol Cymru sy'n gweinyddu'r arddangosfa yng Nghymru oherwydd arian Loteri.

Yn yr arddangosfa mae hanesion, delweddau, deunydd clywedol a phrint, gan gynnwys lluniau o Abertawe yn ystod ac wedi cyrch awyr.

Wedyn bydd yn mynd i Hwlffordd, Cas-gwent, Caernarfon, Wrecsam, Abertawe, Caerdydd ac Aberystwyth.

Atgofion plentyn

Dywedodd llefarydd ar ran y llyfrgell mai'r nod oedd annog ymwelwyr i ddysgu mwy am y rhyfel.

Bydd arddangosfeydd eraill yn teithio drwy Loegr, Yr Alban a Gogledd Iwerddon.

Llun Dewi Bowen
Un o luniau Dewi Bowen yn ystod ei gyfnod o dan ddaear

Dywedodd Prif Weinidog Cymru fod ganddo atgofion byw o'r cyfnod gan iddo gael ei eni ym mis cyntaf y rhyfel.

"Byddai'n amhosib anghofio sŵn y seiren cyrch awyr pan o'n i yng ngardd gefn y tŷ drws nesa, na chwaith y llyfrau dognau," meddai Mr Morgan.

"Daeth faciws o bob rhan o Brydain i'n pentref i fyw ac ro'n i wrth fy modd yn chwarae gwisg Home Guard fy nhad a'i helmed."

Yr atgof mwya, meddai, oedd eira mawr 1944 a gweld carcharorion rhyfel Eidalaidd yn palu wedi eira mawr rhwng Radur a Chaerdydd.

Dywedodd y byddai'r arddangosfa'n brofiad arbennig i'w genhedlaeth.

"Mae hyd yn oed yn bwysicach i'r genhedlaeth ifanc elwa ar brofiadau ac atgofion unigolion o sut yr oedd bywyd yr adeg honno," ychwanegodd.

Cofnod mewn llun

Ar l agor yr arddangosfa bydd yn mwynhau pryd o fwyd wedi ei seilio ar ryseitiau cyfnod y Rhyfel ac yn cyfarfod rhai o drigolion Merthyr.

Un o'r rhain yw Dewi Bowen, o Gefn Coed-y-Cymer.

LLEOLIADAU'R ARDDANGOSFA
Merthyr Tudful: 17 Chwefror - 29 Mawrth 2005
Hwlffordd: 2 Ebrill - 9 Mai 2005
Casgwent: 13 Mai - 27 Mehefin 2005
Caernarfon: 1 Gorffennaf - 6 Medi 2005
Wrecsam: 10 Medi - 21 Hydref 2005
Abertawe: 25 Hydref - 9 Ionawr 2006
Caerdydd: 13 Ionawr - 28 Chwefror 2006
Aberystwyth: 4 - 31 Mawrth 2006

Roedd yn un o fechgyn Bevin a chofnododd ei gyfnod dan ddaear wrth dynnu sgetsys ym Mhwll Elliott, Tredegar Newydd.

Mae nifer o'i ddarluniau mewn arddangosfa arall am y rhyfel, atodiad i Eu Gorffennol Eich Dyfodol.

"Newyddion gwych yw bod arddangosfa Brydeinig uchelgeisiol yn dechrau ei thaith Gymreig ym Merthyr Tudful," meddai Scott Reid, Swyddog Amgueddfeydd Amgueddfa Parc Cyfarthfa.

"Mae'r arddangosfa eisoes wedi ennyn diddordeb mawr yn yr ysgolion lleol."

Dywedodd Gwyn Jenkins fod y Llyfrgell Genedlaethol yn falch o drefnu arddangosfa "gynhyrfus a chynhwysfawr".

"Cyffyrddodd y rhyfel bywyd cymaint o bobl Cymru ac mae'n bwysig ... fod cenhedlaeth heddiw'n gwybod am yr effaith."




HEFYD:
Yr arddangosfa mewn lluniau
18 Chwef 05 |  photo galleries


CYSYLLTIADAU RHYNGRWYD:
Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am gynnwys safleoedd rhyngrwyd allanol


Gwasanaethau ebost | ticer newyddion | Amodau Defnyddio | Preifatrwydd a Chwcis


Yn ôl i'r brig ^^