BBC Home
Explore the BBC
Chwiliwch yn Gymraeg
---------------
---------------
---------------
BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
SAFLEOEDD
ERAILL BBC
---------------
NEWYDDION
MEWN IEITHOEDD ERAILL
Arabic
Espanol
Russian
Chinese
Diweddarwyd: Dydd Sadwrn, 17 Medi 2005, 09:34 GMT 10:34 UK
Dathlu 50 mlynedd o werthu llyfrau
Bys a Bawd (llun gan Stephen Bradey)
Bys a Bawd: Busnes teuluol a sefydlwyd yn 1955

Mae siop llyfrau Cymraeg yn dathlu ei phenblwydd yn 50 oed y mis hwn a dechreuodd y dathliadau dros y penwythnos.

Cafodd y siop yn Llanrwst, siop Bys a Bawd erbyn heddiw, ei sefydlu gan Dafydd ac Arianwen Parry ym Medi 1955.

Eu merch Gwawr Dafydd sy'n cadw'r siop erbyn hyn ac mae'r busnes wedi newid tipyn ers y dyddiau cynnar wrth i'r fasnach lyfrau Cymraeg ddatblygu dros y blynyddoedd.

Fel rhan o'r dathliadau bu Dan Amor a Sarah Louise yn perfformio ddydd Sadwrn a bydd cwis i ysgolion a gostyngiad i gwsmeriaid ar lyfrau dros y mis nesaf.

Darn yn y Crynhoad fis Ionawr 1955 a symbylodd Dafydd ac Arianwen Parry, athrawon ifanc oedd yn dysgu yn Sir y Fflint, i ddechrau gwerthu llyfrau Cymraeg.

"Mae Cymru'r Plant yn gwerthu ymhell dros ugain mil o gopiau o bob rhifyn. Beth sy'n digwydd i'r darllenwyr hyn wedi iddynt beidio bod yn aelodau o'r Urdd? Tebyg fod rhyw ffordd i gadw nifer sylweddol ohonynt i brynu llyfrau a phapurau Cymraeg?...Rhaid i Gymry gael dynion o fusnes hefyd," meddai'r erthygl.

Cysylltodd y ddau sawl cyhoeddwr a chytunwyd i roi llyfrau iddyn nhw i'w gwerthu.

Prynu siop

Dechreuodd y ddau ar y gwerthu drwy ymweld chymdeithasau Cymraeg yn Sir y Fflint, Sir Gaer ac ardal Wrecsam.

Penderfynodd Mr Parry godi stondin lyfrau ar ddiwrnod marchnad a ffair ar sgwr Llanrwst a dechreuodd ymweld ffermydd yn ei ardal enedigol, Dyffryn Conwy.

Wedi dechrau gwerthu sylweddolodd y ddau fod posibiliadau i sefydlu busnes gwerthu llyfrau Cymraeg yn y dyffryn a phrynodd y ddau siop a thŷ yn Llanrwst ddiwedd haf 1955.

Mae'r siop yn datblygu'n gyson ac fe fydda i'n trio cael syniadau newydd
Gwawr Dafydd
Symudodd y ddau yno gyda'u merch Gwawr, oedd yn saith wythnos oed ar y pryd, ac agor siop o'r enw Siop Lyfrau Cymraeg.

Mrs Parry a gadwai'r siop tra roedd ei gŵr yn athro yn yr ysgol uwchradd lleol. Dechreuodd yntau ysgrifennu ac addasu straeon ar gyfer plant ac ymddeolodd yn gynnar o fod yn athro er mwyn ysgrifennu. Ei gyfres enwocaf oedd 'Y Llewod' ac yn ddiweddarach 'Cyfres Cailo'.

Wrth i'r busnes ddatblygu daeth y siop yn ganolbwynt i Gymreictod y ddyffryn ac yma roedd pobl yn trafod gwleidyddiaeth a llenyddiaeth Cymru.

"Fe dyfais i fyny efo'r siop a phan oeddwn i'n dod o'r ysgol neu ar Sadyrnau ac yn ystod y gwyliau roeddwn i'n ymwybodol fod pobl yn dod i mewn a bod y siop yn datblygu fel canolfan i sgwrsio, cyfarfod pobl a thrafod newyddion y dydd," meddai Gwawr Dafydd.

Ystafell i blant

Dychwelodd Ms Dafydd i'r dyffryn 24 mlynedd yn l i ddechrau busnes gwasanaeth swddfa o'r enw Bys a Bawd a phan benderfynodd ei mam ymddeol o weithio'n llawn amser yn 1986 cafodd y ddau fusnes eu huno i'r siop bresennol yn Stryd Dinbych yn y dref.

Dywed Ms Dafydd fod y busnes wedi newid tipyn ers ei sefydlu 50 mlynedd yn l wrth i'r fasnach lyfrau Cymraeg ddatblygu a bellach mae ystafell yn y siop ar gyfer llyfrau plant.

Llyfrau plant
Mae llyfrau plant wedi datblygu dros y blynyddoedd
"Mae cynnydd aruthrol wedi bod mewn llyfrau plant ac mae'r llyfrau erbyn heddiw yn llawer mwy deniadol a lliwgar," meddai.

"Plant ydi darllenwyr y dyfodol ac os yw plant yn darllen Cymraeg yna mae hynny'n aros gyda nhw am oes. Roeddwn i felly eisiau rhoi tipyn o sylw i blant."

"Fe gododd y syniad tua 11 mlynedd yn l i greu 'stafell gyda llyfrau, meddalwedd a gemau i blant ac mae'r 'stafell fel teyrnged i fy nhad oedd yn ysgrifennu llyfrau i blant."

Datblygiad arall, meddai, yw'r cynnydd mewn llyfrau pynciau ysgol o ganlyniad i ddatblygiad addysg cyfrwng Cymraeg.

Hefyd mae'r digwyddiadau sy'n cael eu trefnu yn genedlaethol i dynnu sylw at lyfrau fel Llyfr y Mis, cystadleuaeth Llyfr y Flwyddyn, Diwrnod y Llyfr a Bardd Plant Cymru.

Dathlu

"Mae'r siop yn datblygu'n gyson ac fe fydda i'n trio cael syniadau newydd," meddai Ms Dafydd.

"Rydyn ni'n gwerthu cryno ddisgiau i geisio denu pobl ifanc ac rydyn ni'n gwerthu cardiau sydd wedi eun cynhyrchu gan artistiaid lleol. Mae mwy o Gymry bellach yn troi at gelfyddyd ac am werthu eu gwaith.

"Hefyd mae mwy o bobl ddi-Gymraeg yn dod yma erbyn hyn er mwyn prynu llyfrau i blant a dwi'n trio gwneud mwy i'w denu nhw i'r siop lyfrau."




CYSYLLTIADAU RHYNGRWYD:
Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am gynnwys safleoedd rhyngrwyd allanol


Gwasanaethau ebost | ticer newyddion | Amodau Defnyddio | Preifatrwydd a Chwcis


Yn ôl i'r brig ^^