BBC Home
Explore the BBC
Chwiliwch yn Gymraeg
---------------
---------------
---------------
BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
SAFLEOEDD
ERAILL BBC
---------------
NEWYDDION
MEWN IEITHOEDD ERAILL
Arabic
Espanol
Russian
Chinese
Diweddarwyd: Dydd Iau, 10 Chwefror, 2005, 11:31 GMT
Urdd: Ffrae y cerddi'n corddi
Logo'r Urdd

Mae ffrae cerddi cystadlaethau llefaru unigol Eisteddfod yr Urdd eleni yn parhau ddydd Iau wedi i ysgol yng Nghaerdydd benderfynu peidio chystadlu.

Ysgol Uwchradd Fitzalan sy wedi penderfynu na fydd yn cymryd rhan yng nghystadlaethau'r Urdd eleni gan fod cynnwys darn llefaru yn "ymylu ar fod yn hiliol".

Mae prifathrawes ysgol arall wedi cwyno fod cerdd arall yn cynnwys geiriau "anaddas" ar gyfer plant o dan 12 oed.

Dywedodd yr Urdd fod y cerddi wedi eu camddehongli, ac na fyddai'r cystadlaethau'n newid.

'Ansenstif'

Mae athrawon Ysgol Uwchradd Fitzalan wedi dweud fod y gerdd Bwyd Od gan Carys Jones yn "ansensitif".

Gan fod 70% o'u disgyblion o dras ethnig mae'r ysgol wedi cwyno i'r Urdd am y gerdd.

"...mae 'na ymdrech efallai i gydnabod yn fwy fwydydd Cymreig ac efallai gwthio'r ffaith fod bwyd Cymreig yn well na bwyd od gwledydd eraill y byd, " meddai Emma Walsh, trefnydd yr Urdd yn yr ysgol.

"Roeddwn i'n teimlo y byddai'n lletchwith arnon ni fel adran i berswadio plant i ddehongli'r gerdd unrhyw ffordd arall na'i bod ychydig yn hiliol."

"Dwi methu credu'r peth," meddai awdur y gerdd, Carys Jones. "Mae'r gerdd yn ddathliad syml o gymdeithas aml-ethnig."

"Mae Bwyd Od yn gerdd sy'n dathlu'r ffaith fod gennym ni'r fath gyfoeth o fwyd o bedwar ban byd yng Nghymru," meddai Sin Eirian, Cyfarwyddwr Eisteddfod yr Urdd.

Dywedodd fod y person yn y gerdd o dan gamargraff nad oedd yn hoffi bwyd o dramor ond ei fod mewn gwirionedd yn ei ganmol.

'Anaddas'

"Y gwir yw, yn l y pennill olaf, nad yw bwyd dramor yn od wedi'r cwbl. Mae pawb yn ei fwynhau," meddai.

"Mae hon yn gerdd sy'n hysbyseb gwych i'r gymdeithas aml ethnig sydd gennym ni yma yng Nghymru."

Ddydd Mercher cwynodd prifathrawes ysgol gynradd yng Nghaerdydd am gerdd y prifardd Myrddin ap Dafydd, Chei di ddim odli, fydd yn cael ei defnyddio ar gyfer y gystadleuaeth lefaru.

Myrddin ap Dafydd

Dywedodd pennaeth Ysgol y Mynydd Bychan, Caerdydd, Ann Williams, fod y gerdd "yn anaddas" i blant o dan 12 oed am ei bod yn cynnwys y gair "tin".

Mae'r prifardd wedi dweud bod angen egluro'r cefndir a'r syniadaeth tu l i'r gerdd wrth blant.

Ond dywedodd Ms Williams na fyddai'n dysgu'r gerdd i'r plant ac y byddai'n cwyno wrth yr Urdd.

"Mae rhannau ohoni'n eitha anweddus," meddai.

"Dwi ddim yn cytuno o gwbl y dylai plentyn 10 neu 11 oed ddysgu llefaru geiriau anweddus fel yma.

"Mae plant yn gofyn be' mae hwn yn ei feddwl.

"Ac mae llawer o'n plant yn blant ail iaith ac rydym yn gorfod cyfieithu hwn i'r Saesneg ac egluro be' mae o'n feddwl."

Dywedodd y prifardd nad oedd yn derbyn fod y gerdd, sy'n sn am ormes y Cymry cyn gwrthryfel Owain Glyndŵr, yn anaddas.

Cafodd y gerdd ei chyhoeddi yn y gyfrol Syched am Sycharth a chafodd ei chomisiynu pan oedd yn Fardd Plant Cymru 2000.

'Gwrth-hiliol'

"Fyswn i'n gofyn i bawb sy'n cyflwyno'r gerdd i'r plant ddweud y stori sydd y tu l iddi.

"Stori, a dweud y gwir, ydy hi o gyfnod Owain Glyndŵr.

"Mae llawer iawn o'r gerdd yn troi o gwmpas odli a chael hwyl efo odli ond, yn waelodol, cerdd ydy hi yn erbyn y deddfau hiliol ac mae rhai haneswyr yn dweud mai dyma'r deddfau mwy hiliol a basiwyd gan unrhyw lywodraeth yn y byd erioed.

"Felly mae hi'n gerdd gwrth-hiliol."

Dywedodd Sin Eirian, Cyfarwyddwr Eisteddfod yr Urdd, mai llond llaw o gwynion yr oedden nhw wedi eu derbyn am y gerdd.

"Mae hon yn gerdd hanesyddol, yn cyflwyno talp o hanes Cymru mewn ffordd ddychanol a digri, yn gerdd tafod-yn-y-boch gan y Prifardd Myrddin ap Dafydd pan oedd yn gwisgo mantell Bardd Plant Cymru.

"Dwi wedi gwrando ar y cwynion a galla i eich sicrhau fy mod i wedi siarad sawl hyfforddwr llefaru profiadol sydd yn fyw na hapus i ddysgu'r gerdd i'w disgyblion.

"Dydan ni byth mynd i blesio pawb."

Dylai pawb edrych ar hanes a chyd-destun y gerdd, meddai. "Dwi'n annog pobol i wrando ar sylwadau Myrddin am y gerdd."




HEFYD:
Cerdd yn 'anaddas' i blant
10 Chwef 05 |  Newyddion
Ymateb i gerddi'r Urdd
10 Chwef 05 |  Newyddion
Cerdd Bwyd Od
10 Chwef 05 |  Newyddion
Cerdd Chei di ddim odli
09 Chwef 05 |  Newyddion


CYSYLLTIADAU RHYNGRWYD:
Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am gynnwys safleoedd rhyngrwyd allanol


Gwasanaethau ebost | ticer newyddion | Amodau Defnyddio | Preifatrwydd a Chwcis


Yn ôl i'r brig ^^