BBC Home
Explore the BBC
Chwiliwch yn Gymraeg
---------------
---------------
---------------
BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
SAFLEOEDD
ERAILL BBC
---------------
NEWYDDION
MEWN IEITHOEDD ERAILL
Arabic
Espanol
Russian
Chinese
Diweddarwyd: Dydd Llun, 10 Ionawr, 2005, 17:55 GMT
Y boen ar 'ynys paradwys'
Iolo ap Dafydd
Iolo ap Dafydd

Ein gohebydd Iolo ap Dafydd sydd newydd ddod yn l o Sri Lanka lle gwelodd effaith y daeargryn a cholled y trigolion wrth geisio ail-adeiladu eu dyfodol.

Teulu yn Sri Lanka
Teulu yn Sri Lanka yn edrych ar y difrod

Mae argraffiadau cyntaf yn tueddu i aros ac mewn "paradwys o ynys" ble mae'n haf o hyd o ran tywydd a hinsawdd, mae Sri Lanka mewn poen.

Y boen sy'n deillio o chwalfa natur na welodd neb erioed, colli 30,000 o ynyswyr wedi'r tsunami.

Mae rhai yn disgwyl i'r cyfanswm godi.

Gall rhywun deimlo'r boen o golli teulu a phlant, y pryder am golli cartref a bywoliaeth, ac ofn, amheuaeth ac ansicrwydd am y dyfodol.

Dwi wedi gweld llai o ddinistr yn yr hen Iwgoslafia ac Irac na'r hyn a welais yn Galle a Hikkaduwa yn Sri Lanka.

Dyma ddwy ganolfan ymwelwyr, dwy dref wyliau wedi eu dryllio oherwydd tonnau 30 troedfedd o uchder.

Mewn mannau mae'r mr wedi treiddio hyd at ddwy filltir i mewn i'r tir mawr.

Dwyn plant

Mae rhai cymunedau wedi eu difetha'n llwyr, pob tŷ, cwch pysgota, bwyty a pholyn teleffon yn yfflon.

Ac ymysg yr adfeilion mae pobl yn glynu'n styfnig wrth yr hyn sy'n weddill.

Person yn Sri Lanka yn derbyn triniaeth
Person yn Sri Lanka yn derbyn triniaeth feddygol

Yn aml yn Galle wedi iddi nosi mae tanau agored yn mudlosgi yng nghanol waliau wedi dymchwel, a chysgodion llechwraidd yn symud yn araf.

Yng nghanol chwalfa gymdeithasol mae storau a mythau wedi datblygu.

I ni, ohebwyr rhyngwladol, mae ambell stori y gallai ychydig o wirionedd berthyn iddi tra bod rhai eraill yn anesboniadwy.

I'r trigolion lleol, maen nhw'n ffeithiau sicr.

Gan fod y diwydiant pysgota ar stop, a 25,000 o longau 'sgota yn chwilfriw, go brin y byddai'r cyhoedd yn prynu pysgod p'run bynnag.

Y rheswm? Mae rhai'n amau fod y pysgod wedi bwyta cig dynol wedi i filoedd ar filoedd gael eu sgubo allan i Gefnfor India.

Si arall ar led ydy bod gangiau di-egwyddor yn dwyn plant i'w gwerthu a bod merched yn cael eu treisio mewn canolfannau ffoaduriaid dros dro.

Goroesi

Dywedodd Daisy Lowe o Donypandy, yn wreiddiol o Batticaloa ar arfordir dwyreiniol yr ynys, fod y wn naturiol ar wyneb y Sri Lanciad cyffredin wedi mynd am y tro.

Cymaint ydy'r gofid a'r boen fel bod goroesi a byw yn bwysicach na'r sirioldeb arferol.

Mae miloedd o gyrff heb eu darganfod eto, mae'n debyg, a nifer wedi hen anobeithio canfod eu hanwyliaid.

Problem fawr arall ydy ail-gartrefu bron tua 1m o bobl.

O ystyried penderfyniad y llywodraeth i atal unrhyw un rhag byw rhwng 200 a 300 metr i'r traethau bydd canfod tir ar ynys mor boblog a chodi tai'n wyrth cynllunio, yn wyrth ariannol.

Creithiau

Yn olaf, bydd yn rhaid i'r ynyswyr wynebu effeithiau seicolegol y tsunami.

Bydd cenhedlaeth newydd chreithiau am gryn amser ac eisoes mae cenhedlaeth y rhyfel cartref rhwng y Sinhalese a'r Tamil, ynghyd chanran uchel o bobl ddiwaith, yn achosi problemau cymdeithasol dwfn.

Er haelioni'r byd, bydd asiantaethau dyngarol - sy'n gweithio'n ddi-flino ers pythefnos a hanner - yn gorfod ein hannog i roi mwy na hen ddillad a blancedi i godi Sri Lanka yn l ar ei thraed.





Gwasanaethau ebost | ticer newyddion | Amodau Defnyddio | Preifatrwydd a Chwcis


Yn ôl i'r brig ^^