BBC Home
Explore the BBC
Chwiliwch yn Gymraeg
---------------
---------------
---------------
BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
SAFLEOEDD
ERAILL BBC
---------------
NEWYDDION
MEWN IEITHOEDD ERAILL
Arabic
Espanol
Russian
Chinese
Diweddarwyd: Dydd Gwener, 24 Mehefin, 2005, 06:09 GMT 07:09 UK
Canfod 'chwarel' Cr y Cewri
Cr y Cewri
Creda'r Athro Darvill fod adeiladwyr wedi cludo'r meini dros 240 o filltiroedd

Mae athro prifysgol yn credu ei fod wedi datrys un o ddirgelion mwya Cr y Cewri, ble yn union y cloddiwyd y meini gleision.

Daeth y cerrig hynafol o chwarel yng Ngharn Menyn, yn Mynyddoedd y Preseli yn Sir Benfro, meddai Tim Darvill.

Cludwyd y meini, sy'n ffurfio cylch mewnol Cr y Cewri, dros 240 milltir i Wastatir Caersallog.

Mae archeolegwyr lleol wedi dweud fod dadl Mr Darvill yn argyhoeddi.

Mewn erthygl yn rhifyn Gorffennaf/Awst o Archeoleg Prydain, disgrifiodd yr union man y cafwyd hyd i'r meini ganrifoedd yn l.

Mae'n credu fod tystiolaeth ar y safle i brofi fod y gloddfa wedi bod yn chwarel gyn-hanesyddol.

'Rhesymol'

Dywedodd fod ffurfiau o'r graig yn union yr un fath 'r meini gleision.

Yn gynt eleni archwiliodd Mr Darvill a'i gydweithwyr o Brifysgol Bournemouth y safle oedd yn "ogof Aladin o golofnau parod ar gyfer adeiladwyr cylchoedd meini".

Archaeologwyr yng Ngharn Menyn (Llun gan Timothy Darvill. Hawlfraint Prifysgol Bournemouth)
Arweinodd yr Athro Darvill gwaith archwilio yn y Preseli ym mis Ebrill

Wrth edrych ar y safle, meddai, roedd tri pheth yn glir.

  • Cymerwyd llawer o gerrig am gyfnod hir;

  • Roedd y meini a gludwyd oddi yno yn rhai oedd wedi eu datgysylltu yn naturiol o'r ddaear. Felly nid chwarel yn yr ystyr modern oedd hi;

  • Mae'r ffaith ei fod yn lle anghysbell ar ben mynydd yn debyg i ardaloedd eraill, lleoedd yr oedd pobl y drydedd a'r bedwaredd milenia CC yn eu hystyried yn rhai lle oedd cerrig ar gyfer llafnau bwyell.

    Dywedodd Gwilym Hughes, cyfarwyddwr Archeoleg Cambria sef ymddiriedolaeth archeoleg yn ne-orllewin Cymru, fod angen i Mr Darvill ddatblygu ei ddamcaniaeth.

    "Ond mae ei ddadl yn argyhoeddi'n fawr."

    "Pan ydych yn sefyll ar y safle, gallwch weld pa mor arwyddocaol y byddai wedi bod i ddyn cyn-hanesyddol. Mae yno ryw rin arbennig.

    "Mae damcaniaethau eraill am sut y cyrhaeddodd y meini gleision Fryn Caersallog, gan gynnwys posibilrwydd grymoedd naturiol fel rhewlifau.

    "Ond, yn bersonol, hoffwn feddwl mai pobl oedd yn gyfrifol am eu cludo yno."




  • HEFYD:
    Cloddio 'stad' Rufeinig
    26 Ebr 05 |  Newyddion


    CYSYLLTIADAU RHYNGRWYD:
    Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am gynnwys safleoedd rhyngrwyd allanol


    Gwasanaethau ebost | ticer newyddion | Amodau Defnyddio | Preifatrwydd a Chwcis


    Yn ôl i'r brig ^^