BBC Home
Explore the BBC
Chwiliwch yn Gymraeg
---------------
---------------
---------------
BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
SAFLEOEDD
ERAILL BBC
---------------
NEWYDDION
MEWN IEITHOEDD ERAILL
Arabic
Espanol
Russian
Chinese
Diweddarwyd: Dydd Sadwrn, 25 Mehefin, 2005, 07:43 GMT 08:43 UK
Tich Gwilym yn marw
Tich Gwilym (llun gan S4C)
Tich Gwilym: Aelod o'r Cynganeddwyr
Mae'r gitarydd enwog Tich Gwilym wedi marw mewn tn yng Nghaerdydd dros y Sul.

Y dyn 54-oed o Benygraig yn Y Rhondda oedd prif gitarydd Geraint Jarman a'r Cynganeddwyr.

Un o'u recordiau hir mwya enwog oedd Tacsi i'r Tywyllwch, oedd yn cynnwys traciau fel Ambiwlans, y Dyn Oedd yn Hoffi Pornograffi a'r clasur Bourgeois Roc.

Roedd cyfraniad Tich at y recordiau a'r perfformiadau yn allweddol.

Roedd yn ddyn annwyl a charedig iawn a byddai wedi gwneud unrhyw beth
Geraint Jarman
Ac uchafbwynt pob noson pan oedd y Cynganeddwyr yn perfformio oedd fersiwn Tich o Hen Wlad Fy Nhadau.

"Fel rhan o'r Cynganeddwyr roedd yn un o'r bobol a gododd lefel a safon y gerddoriaeth oedd yng Nghymru ac roedd ganddo ei ffans ei hun oddi mewn i'r gymdeithas Gymraeg," meddai Geraint Jarman.

"Roedd y gitr yn rhan ohono wastad a doedd byth yn bell i ffwrdd ac yn ystod hyn i gyd fe ddysgodd sut i wneud gitrs ac roedd yn gwybod bob dim amdanyn nhw.

"Roedd yn ddyn annwyl a charedig iawn a byddai wedi gwneud unrhyw beth."

'Yn aruthrol'

Dywedodd Dafydd Roberts o gwmni Sain, un o drefnwyr record Dwylo dros y Mr ym 1985 a gododd arian i'r newynog yn Ethiopia, fod cyfraniad y dyn oedd wedi chwarae yn Just Good Friends, Kimla Taz a'r Superclarkes yn fawr.

"Rwy'n cofio, ar l bwrlwm y dydd, Myfyr (Isaac) a Tich, y ddau athrylith gitr, yn gweithio gyda'i gilydd yn gosod y trac yn oriau mn y bore. Moment fythgofiadwy.

"Roedd Tich yn hoffi pob math o gerddoriaeth, gan gynnwys cerddoriaeth werin De America. Felly ymhob maes roedd ei gyfraniad yn aruthrol."

Un arall rannodd lwyfan Tich oedd y gantores Heather Jones.

"Bydd colled enfawr ar ei l. Dwi ddim yn gallu derbyn y ffaith ei fod wedi mynd.

'Mor drist'

"Dyw pawb ddim yn gallu credu'r peth. Mae mor drist."

Cafodd diffoddwyr tn eu galw i Deras Westbury yn Nhreganna ychydig cyn 0800 fore Sul.

Aed dau berson i Ysbyty Athrofaol Cymru, Caerdydd, yn dioddef o effeithiau anadlu mwg.

Dywedodd gwasanaeth tn y de fod corff y gitarydd wedi ei ddarganfod mewn llofft ar ail lawr yr adeilad.

Dyma ddetholiad o'r ymateb sydd wedi cyrraedd o ran teyrngedau i Tich Gwilym:

'Odd Tich yn foi arbennig o neis a charedig, wedi mwynhau stwff e dros y blynyddoedd, o Tacsi i'r Tywyllwch i'r Royal Oak (Caerdydd), dyma fi, yn Glastonbury a dagrau yn llifo wrth meddwl am ein colled ni.
Chopper Charlie, mas ar daith fel arfer

Arwr heb ego seren, cerddor heb ei orau a rhywun roddodd fwynhad ac ysbrydoliaeth allweddol i gymaint ohonom. O'r Cynganeddwyr i'r Superclarkes fe roddais di wn anferth ar fy wyneb- cydymeimlad diffuant i dy deulu a ffrindiau
Dewi Llwyd Evans, Fron, Caernarfon Gwynedd

Ar donfedd hen wlad fy nhadau, fe fydd
Cymru fach a'i chlustiau
fin hwyr yn dal i fwynhau
dewiniaeth sain dy dannau.
Llion Jones, Penrhosgarnedd, Gwynedd

Cofio mynd a cwpwl o sound crew y Rolling Stones draw i'r "Oak" un Sul yn ystod taith "Urban Jungle" y Rolling Stones yn yr 1980au. Dyna lle wedd Tich yn lladd y strat fel arfer 'Purple Haze', 'Purple Rain' ac ati. Dyma weld wynebau'r Yanks ma wedi syfrdanu i weld y fath whare. We nhw lot tawelach yn y car ar y ffordd nol. Bydde Titch wedi dwli!
Rhys Hughes (Ambiwlans), Abergwaun

Gobeithio bod chdi a 'Jimi' yn gael hwyl mawr yn y nefoedd. Gorffwysa mewn hedd 'rhen goes....collad fawr arall i'r byd roc ...
Jono - Llanrug, Caernarfon, Gwynedd

Roedd cerddoriaeth Tich Gwilym a Geraint Jarman yn hanfodol i ni yn ein harddegau. Cyngherddau yn Sir Fn, Corwen, Llanberis, heb sn am yr Eisteddfodau. Gyda nhw, cymerodd cerddoriaeth Cymraeg naid enfawr ymlaen. Dyna pleser oedd cael gwrando ar Tich eto yn yr Oak yng Nghaerdydd blynyddoedd yn ddiweddarach - mae popeth yn mynd llawn cylch. Diolch am atgofion amhrisiadwy.
Mari Goch, Caerdydd

Colled ofnadwy i Gymru. Cyfrannodd Tich gymaint i'r Cynganeddwyr a chwarae gitr o safon uchel iawn.
Huw Evans, Abertawe

Mae Tich wedi fy'n ysbrydoli ers i fi gychwyn chwarae gitr, ac i glywed ei fod wedi ein gadael ni, yn ei oed cynnar, mae'n sioc fawr i mi. Caria ymlaen i chwarae.
Rhodri Foxhall, Talysarn, Caernarfon, Gwynedd

Rwy'n cofio gwrando arno yn yr Oak - cyffrous a llawn cynnwrf. Roedd e'n arwr i Sion a Gwyn ac mae e'n golled nad oes ei debyg ond bydd ei ysbryd yn ei gn.
Gareth ap-Sion (Tad Sion a Gwyn Maffia), Penarth ger Caerdydd, Bro Morgannwg

Ffaelu credu, rhan arall o'n diwylliant wedi mynd, a rhan enfawr o'm hieuenctid wedi diflannu. Diolch i ti Tich am y llu o gigs gret.
Siencs, Llundain

Cofio gweld llun o Tich pan oeddwn i tua 11 oed efo crys 'r enw Nils Lofgren arno, dyma benderfynu cael crys yn y steddfod nesa efo Tich Gwilym ar ei flaen. Wrth gerdded rownd y Maes daeth y Cynganeddwyr rownd y gornel, pan welodd Tich y crys a finna'n gweld y wen fawr ar ei wyneb ro'n i'n teimlo'n dipyn o foi. Sgwrsio efo fi wedyn fel tasa fo'n nabod fi erioed, boi fel 'na oedd o. Cawr o ddyn. Glyn
Glyn, Deiniolen

Dwi'n cofio, nl yn 1979, bod yng nghwmi Saeson ifanc yn bychanu'r diwylliant Cymraeg. Mi roddais 'tacsi' ar y gramaffon ac wedyn, trwy ddawn Tich, roedden nhw wedi newid digon i archebu'r LP mewn siop yn Colchester, Essex. Am lwyddiant!
Myfanwy Alexander, Llanfair Caereinion

Colled enfawr a thrasiedi. Bydd pawb a welodd ef gyda'r Cynganeddwyr neu gyda Phil yn y Royal Oak ei gofio am byth.
Jams Thomas, Caerdydd

Colled anferthol colli Tich. Geraint Jarman a Tich yn chwarae lan lofft yn y Cwps - noson i gofio am byth, diolch Tich
Glynis Somers, Aberystwyth

Fel y dywedodd Red McWilliams ar y dudalen hon am Tich, roedd o'n ffrind i mi. Ffrind go arbennig. Dwi'n teimlo'n freintiedig o fod wedi cael rhannu llwyfan efo fo, efo'r Clarks, Sian a Jarman. Roedd o'n gwbwl drydanol ar adegau ym mhob set, ac yn fy annog i fynd mor wyllt ag oedd yn bosib ar y dryms. Byddai yn troi ataf yn aml yng nghanol solo a golwg wedi cyffroi'n llwyr ecstatic ar ei wyneb, a gweiddi ar dop ei lais. Mae'r eiliadau hyn yn rhan ohonof erbyn hyn. Eto i ddyfynnu Red, mi gollaf yn fwy na dim ein cyfeillgarwch a'n brawdgarwch. Heb hyd yn oed gyfle i ddeud ffarwel. Cariad o'r Gardden i ti Tich.
Gwyn Maffia, Llanerfyl, Sir Drefaldwyn

O'r amser y gwelais i'r gitarydd bychan a'i strat mawr ar raglen bop Twndish hyd at y noson honno yn eistedd o gwmpas bwrdd yng nghegin tŷ Sian a Gwyn drwy'r nos gyda'r dyn ei hun roedd dylanwad Tich arna i fel gitarydd a phersonoliaeth yn hynod o gryf. Roedd Tich yn ein galw ni yn "fy nheulu yn y Gogledd" a dwi mor falch o hynny. Prynais i ei hoff strat 'salmon pink' ganddo ac ar hwnnw dwi'n dal i chwarae. Dwi'n cofio iddo fo ofyn i mi chwarae Hen Wlad Fy Nhadau yn ei le ar ddiwedd gig Jarman a Maffia yn y Bala unwaith, gan fod rhaid iddo fo fynd yn l lawr i Gaerdydd cyn ddiwedd y noson. Byth ers hynny dwi'n chwarae'r anthem ar ddiwedd noson ar strat Tich annwyl. O hyn allan mi fydd chwarae'r anthem yn golygu mwy fyth i mi a dwi'n gobeithio y bydd darn ohono'n byw am byth yn sŵn y strat. Diolch i fy arwr - a gobeithio cei jamio efo Hendrix, Rory Gallagher a Stevie Ray Vaughan yn y clwb mawr - oeddet ti'n un o'r cewri a bydd colled anferth ar dy l.
Sion Jones, Bethesda

Cofio Pafiliwn Corwen 1984.Diolch Tich.
David Stewart Jones Wrecsam

Colled aruthrol i Gymru, dyn tawel gyda thalent anferthol, cyfaill hwyliog a diffuant. Diolch Tich am lawer o atgofion o nosweithiau gwych a dy sain unigryw. Diwrnod o dristwch mawr ond diolch hefyd am ei gyfraniad at hyder cenhedlaeth.
Jim O'Rourke, Aberystwyth, Ceredigion

Cofiaf fod yn Royal Oak yn Splot yn '82, a chael fy nghyfareddu gan Tich yn chwarae It's Alright Ma, I'm only Bleeding, un o ganeuon Bob Dylan - ac yn y ffilm Easy Rider. Roedd y chwarae yn anhygoel. Cofiaf hefyd noson Gŵyl Ddewi '79 ym mar y myfyrwyr ym Mangor, efo Geraint Jarman a'r Cynganeddwyr - Tich roedd mor broffesiynol a chystal 'r gitaryddion blaen gorau. Colled fawr ar ei l.
John D Williams, Wrecsam

O'r gigs cynnar yn y Dicsi yn Rhyl, Pafiliwn Corwen a Steddfod Caernarfon i'r tro dwytha i mi weld Tich yn chwarae efo Jarman yn y Clwb Trydan, Caerdydd ... roedd Tich yn seren. Colled enfawr i Gymru ac i'r byd cerddoriaeth. Diolch am y craic Tich.
Gareth Morlais, Caerdydd

Dwi wedi cael fy nghyfareddu gan gerddoriaeth Tich mewn torf o 1,000 o bobl, mewn tafarn fach yng Nghaernarfon yng nghwmni rhyw 20 o eneidiau hoff gytun, ac wrth gwrs ar recordiau anhygoel Geraint Jarman a'r Cynganeddwyr. Braint oedd ei weld wrthi eto ar ei orau gyda Jarman yn Eisteddfod Meifod a Sesiwn Fawr Dolgellau lai na dwy flynedd yn l. Diolch am bopeth: bydd yr atgofion a'r gerddoriaeth yn byw o hyd.
Geraint Lovgreen, Caernarfon

Colled mawr i sin roc Cymru. Steil unigryw o chwarae gitar. Ei waith Saesneg a Chymraeg. Ffordd oedd yn dal ei Strat a chwarae Hen Wlad fy Nhadau. Wedi bod yn ffan ers diwedd y 1970au ond ar l gigs fel Tn y Ddraig a Nant Gwrtheyrn - ges i siawns i siarad a'r dyn, 'down to earth' cofio enwau. Dyn talentog uffernol - dylanwadol ar gymaint o bobl. O reggae i roc trwm. Tich - guitar hero!
Dan bach, Aberystwyth, Ceredigion

Colled cenedl Gymreig yw colli Tich Gwilym.
Felin, Llanbedr, Gwynedd

I mi, Tich a'r band ar 'Gobaith Mawr y Ganrif' oedd y peth gorau i gael ei recordio yn Gymraeg. Cymeriad hwylus iawn i fod o'i gwmpas. Y mae ei golled yn ddiwedd cyfnod; cyfnod allweddol a oedd i lawer o bobl yn troi o amgylch Tich a'r Cynganeddwyr - rhoddodd hyder cerddorol i gymaint o Gymry.
Daf Saer, Talybont, Ceredigion

Pnawn Dydd Sul lawr y Royal Oak yn Splot; "Purple Rain", "Gloria" a "Hen Wlad fy Nhadau"
Ffan, Caerdydd

Roedd Tich Gwilym yn arwr mawr i mi, a phan oeddwn mewn band, dros ugain mlynedd yn l, roeddwn yn edrych ar Tich fel un o'r perfformwyr prin hynny yn y byd canu Cymraeg oedd yn "broffesiynol", hynny yw, roeddet yn gallu ei gymharu gyda'r goreuon yn y byd. Mae gan Gymru ddyled fawr i Tich, ac rwy'n drist iawn meddwl ei fod wedi ein gadael mor sydyn ac mewn ffordd mor erchyll.
Rhys Harris, Bethel, Caernarfon.

Diolch i Tich a'i chwarae ar recordiau Geraint Jarman ers Gobaith Mawr Y Ganrif ymlaen, mae gen i obsesiwn efo'r gitar drydan sydd wedi para ymhell dros ugain mlynedd. Pan blygiodd Tich ei Strat i fewn i AC30, roedd rhywbeth yn bosib. Athrylith.
Rhys Williams, Caerdydd

Dwi'n cofio Tich yn rhoi gwersi gitr i fi yn Y Felinheli yn ystod Tn y Ddraig 2000. Gofynnais iddo os oedd o'n meindio treulio'r holl amser efo fi fel disgybl a dywedodd wrthyf "I've got to pass this skill on because I can't take it with me." Nid oeddwn yn meddwl ar y pryd bod hwn yn mynd i droi yn wirionedd mor fuan ac mewn fordd mor erchyll a thrist.
Kevin Vaughan Jones, Caerdydd

Tristwch mawr oedd clywed bod Tich wedi marw mewn ffordd mor greulon. Bydd yn byw am byth drwy gyfrwng ein hatgofion. Dixie sy'n aros yn y cof... a hefyd, wrth gwrs, drwy gyfrwng ei fiwsig. Diolch, Tich am dy gyfraniad.
Sian Jones, Dinbych

Hwyl Fawr Tich, diolch am yr amser da yn Tokyo. Am Byth, Neil.
Neil Harris, Caerdydd

Nosweithiau Corwen,Padarn Roc, Neuadd Y Brenin,Tanybont,ac yn y blaen.......diolch i ti,Tich.Nos Da.
Philip Roberts, Llanberis,Gwynedd

Tich Gwilym oedd fy ffrind. Fe ddaeth i America yn 2002 ac aeth ar daith i wyth dinas gyda fi. Roedd yn dipyn o gymeriad. Fe wnaethon ni gyfarfod yn 1999 yng NgŴyl Geltaidd Japan yn Tokyo tra roedd yn perfformio gyda banc Sin James. Dwi wedi fy nhristau gan y digwyddiad trasig yma. Felly fe orffenna i drwy ddweud "Diolch, Tich, fy mrawd. Dwi wedi mwynhau ein cyfeillgarwch a'n brawdgarwch, er mor fyr oedd hynny fe fyddi di'n cael dy gofio'n gynnes yn fy meddwl ac yn fy ngherddoriaeth.
Red McWilliams.

Dwi'n cofio mynd i weld Geraint Jarman a'r Cynganeddwyr yn selog am flynyddoedd tra yn fy arddegau. Mae'r nosweithiau yn sefyll allan am nifer o resymau ond yn enwedig dewin y gitr, Tich Gwilym. Roedd o'n ddyn swil gyda dawn gerddorol enfawr na chafodd ei chydnabod ddigon gan y sn Gymraeg. Mae'r byd yn wacach lle heb y dyn bach efo'r dalent fawr heddiw.
Linda Roberts, Caernarfon, Gwynedd

Bydd y mwyafrif ohonom yn cofio Tich a'i gordiau hamddenol, ei "Hen wlad fy Nhadau" a'r modd y medrai stopio pob meddwyn yn syfrdanol efo ambell gord trydanol. I mi dyn amryddawn oedd - heb fod yn ymffrostgar o'i dalentau lu. Gwyddoch fod Gwilym yn chwaraewr snwcer o fry, yn gyson yn cael toriadau dros hanner cant! Cymro di-Gymraeg a oedd yn meddalu'r Cymry Cymraeg mwya Adferol! Yn y Llew byddai Hendrix Cymru yn ei elfen yn sŵn y gitr drydan - mwg y smygwyr a gwydrau gwag yr SA fydd ein gwlad bellach ar l colli Tich y cawr o gorrach
Emyr Miaw, Dulyn

Braint ac anrhydedd oedd adnabod a gweithio gyda Tich. Amhosib yw credu ei fod wedi ein gadael o dan y fath amgylchiadau. Diolch Tich.
Richard Foxhall, Talysarn, Caernarfon, Gwynedd




CYSYLLTIADAU RHYNGRWYD:
Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am gynnwys safleoedd rhyngrwyd allanol


Gwasanaethau ebost | ticer newyddion | Amodau Defnyddio | Preifatrwydd a Chwcis


Yn ôl i'r brig ^^