BBC Home
Explore the BBC
Chwiliwch yn Gymraeg
---------------
---------------
---------------
BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
SAFLEOEDD
ERAILL BBC
---------------
NEWYDDION
MEWN IEITHOEDD ERAILL
Arabic
Espanol
Russian
Chinese
Diweddarwyd: Dydd Mawrth, 2 Tachwedd, 2004, 12:45 GMT
Dylanwad Cymry ar Etholiad 1860
Abraham Lincoln
Roedd y Cymry Cymraeg yn grŵp allweddol yng nghyfnod Abraham Lincoln

Wrth i filoedd o etholwyr benderfynu pwy fydd Arlywydd nesaf America ddydd Mawrth, fe ddaeth yn amlwg bod degau o filoedd o Gymry yn allweddol mewn etholiad arlywyddol dros 150 mlynedd yn ōl.

Fel y mae George W. Bush a John Kerry wedi bod yn casglu cefnogaeth lleiafrifoedd ethnig yn y wlad dyna yn union yr oedd Abraham Lincoln yn ei wneud yn 1860 gyda'r Cymry Cymraeg oedd wedi ymgartrefu yn America.

Cafodd dros 100,000 o bamffledi etholiadol eu cyhoeddi yng Nghymraeg ar gyfer ymgyrch y Gweriniaethwyr.

Llwyddodd Lincoln a'r darpar is-arlywydd, Hannibal Hamlin, i ennill yr etholiad gyda mwyafrif bach o'r bleidlais ac mae'r gweddill yn hanes ond nid heb gymorth y Cymry.

Mae copļau o'r pamffledi Cymraeg gafodd eu hargraffu i'w gweld yn Llyfrgell y Gyngres yn Washington.

Dywedodd yr Athro Gruffydd Aled Williams, pennaeth yr Adran Gymraeg ym Mhrifysgol Cymru Aberystwyth, bod 'na dystiolaeth wedi dod i law yn dangos bod 50,000 copi o'r pamffled wedi cael eu hargraffu yn Utica, Efrog Newydd.

Dywedodd bod 'na boblogaeth sylweddol o Gymry Cymraeg yn byw yno.

Cymunedau ethnig

Cafodd pamffled tebyg ei chyhoeddi yn Pottsville, Pennsylvania, lle ymfudodd nifer o Gymry i weithio yn y pyllau glo.

"Mae'r daflen o Utica wedi cael ei argraffu gan David C. Davies, y gŵr oedd yn gyfrifol am gyhoeddi'r Drych, y papur newydd wythnosol i Gymry America, sydd yn dal i gael ei gyhoeddi," meddai'r Athro Williams.

"Roedd 'na nifer sylweddol o Gymry wedi ymfudo i Utica a Pennsylvania a hefyd yn Ohio yn y 1860au.

 Pamffled 1860 (Llyfrgell y Gyngres)
Rhan o'r pamffled gyhoeddwyd yn 1860
"Yr hyn sy'n ddiddorol ydy bod Bush a Kerry ill dau wedi bod yn targedau grwpiau a chymunedau ethnig yn America eleni - yn enwedig y gymuned Sbaenaidd.

"Yn ystod y 1860au roedd yn amlwg bod 'na ddigon o Gymry Cymraeg yn America fel bod angen eu targedu nhw yn uniongyrchol."

Yn y pamffled 16 tudalen gafodd ei gyhoeddi yn Utica mae 'na fywgraffiad o Lincoln a Hamlin yn ogystal ā chyfieithiad o gān eu hymgyrch.

Dywedodd yr Athro Williams bod tua 3,000 o Gymry yn byw yn Utica ar y pryd a 21,000 yn nhalaith Efrog Newydd a llawer mwy yn Ohio.

"Yn draddodiadol roedd y mwyafrif o Gymry yn gefnogol i achos y Gweriniaethwyr ond roedd nifer o'u polisļau yn debyg iawn i bolisļau'r Democratiaid heddiw," meddai'r Athro Williams.

"Dim ond yn 1854 y cafodd plaid y Gweriniaethwyr ei ganfod ac felly roedd yn weddol radical."

Yn ystod ei dymor fel arlywydd fe wnaeth Lincoln ddiddymu caethwasiaeth cyn iddo gael ei lofruddio yn ystod ei ail dymor fel arlywydd.




CYSYLLTIADAU RHYNGRWYD:
Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am gynnwys safleoedd rhyngrwyd allanol


Gwasanaethau ebost | ticer newyddion | Amodau Defnyddio | Preifatrwydd a Chwcis


Yn ôl i'r brig ^^