BBC Home
Explore the BBC
Chwiliwch yn Gymraeg
---------------
---------------
---------------
BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
SAFLEOEDD
ERAILL BBC
---------------
NEWYDDION
MEWN IEITHOEDD ERAILL
Arabic
Espanol
Russian
Chinese
Diweddarwyd: Dydd Iau, 1 Gorffennaf, 2004, 05:55 GMT 06:55 UK
Cyhoeddi adroddiad Clywch
Bethan Williams
BBC Cymru

John Owen
Roedd John Owen ar fin sefyll ei brawf cyn iddo ladd ei hun

Amser cinio ddydd Iau mae'r Comisiynydd Plant Cymru, Peter Clarke, wedi cyhoeddi adroddiad y bu disgwyl mawr amdano.

Wedi'r ymchwiliad gafodd ei sefydlu i achos y cyn-athro drama a'r dramodydd John Owen bydd adroddiad Ymchwiliad Clywch yn cael ei gyhoeddi.

Roedd Owen wedi lladd ei hun pan oedd ar fin sefyll ei brawf ar gyhuddiadau o gam-drin yn rhywiol nifer o'i gyn-ddisgyblion yn Ysgol Gyfun Rhydfelen ger Pontypridd yn ystod yr 1980au.

Pan fu farw Owen yn Hydref 2001 roedd pwysau mawr am ymchwiliad arbennig, yn bennaf i weld pa wersi y gellid eu dysgu o sut y deliodd yr awdurdodau 'r achos yn 1991 pan gafwyd cwynion amdano.

Ac yntau newydd ymgymryd 'i swydd, cyhoeddodd y Comisiynydd Plant y byddai'n cadeirio ymchwiliad arbennig, Ymchwiliad Clywch.

Ymchwiliad Clywch
Cafodd Ymchwiliad Clywch ei gohirio sawl gwaith

Ym mis Mawrth 2002 cyfarfu'r ymchwiliad am y tro cyntaf a'r bwriad gwreiddiol oedd cwblhau'r adroddiad erbyn diwedd y flwyddyn.

Ond doedd y llwybr ddim mor llyfn ac esmwyth ag yr oedd y comisiynydd wedi ei ragweld.

Mewn sesiynau cyhoeddus fe ddechreuwyd ar y gwaith o gasglu tystiolaeth.

Nid bwriad yr ymchwiliad oedd canfod Owen yn euog ai peidio o'r cyhuddiadau gafodd eu gwneud yn ei erbyn.

Y bwriad oedd canfod sut y llwyddodd i weithredu fel y gwnaeth dros gyfnod maith o flynyddoedd.

Llawn emosiwn

Mewn gwrandawiadau llawn emosiwn cafwyd straeon dirdynnol gan rai o'i gyn-ddisgyblion.

Buon nhw'n honni sut yr oedd Owen wedi ymosod arnyn nhw'n rhywiol a hynny o fewn muriau Ysgol Gyfun Rhydfelen, yn ei gartref ac ar dripiau ysgol answyddogol i'r theatr.

Comisiynydd Plant Cymru Peter Clarke
Fe fydd adroddiad Peter Clarke yn cael ei gyhoeddi ddydd Iau

Bechgyn yn bennaf wnaeth yr honiadau ond cafwyd tystiolaeth gan ferch oedd yn honni iddo ymosod yn rhywiol arni hithau.

Ond wythnosau yn unig ar l i'r ymchwiliad ddechrau bu'n rhaid gohirio - a hynny ddiwedd Ebrill 2002.

Roedd cyhuddiadau newydd wedi'u gwneud am bobol eraill a bu'n rhaid galw'r heddlu i ymchwilio ymhellach.

Ar ddiwedd yr ymchwiliad hwnnw penderfyniad Gwasanaeth Erlyn y Goron oedd peidio ag erlyn ac ym Medi 2002 ailddechreuodd Ymchwiliad Clywch.

Rhai mewn awdurdod

Doedd yr ymchwiliad ddim yn cyfarfod yn gyson, ambell ddiwrnod fan hyn, dyddiau eraill fan draw a hynny wedi'u gwasgaru dros gyfnod o flwyddyn a hanner.

Ysgol Gyfun Rhydfelen
Roedd John Owen yn athro drama yn Ysgol Gyfun Rhydfelen

Yn ogystal 'r cyn-ddisgyblion bu pobol mewn awdurdod yn sn am yr hyn wnaethon nhw pan gafwyd cwynion am yr athro drama yn 1991.

Ar l bod yn dysgu yn Ysgol Gyfun Rhydfelen ers y 1970au, fe ymddiswyddodd Owen ym mis Ionawr 1991 ac er bod yr awdurdod lleol a'r heddlu wedi ymchwilio i'r helynt ar y pryd ni chafodd Owen ei ddisgyblu nac ychwaith ei erlyn.

Aeth ymlaen wedyn i ysgrifennu'r nofel boblogaidd Pam Fi, Duw, Pam Fi? a dau ddilyniant ac erbyn troad y ganrif roedd yn cyfarwyddo'r rhaglenni teledu Pam Fi Duw? gan weithio'n agos phobl ifanc.

Tachwedd 6 2003 oedd diwrnod ola'r ymchwiliad i gasglu tystiolaeth ac ers hynny mae'r Comisiynydd wedi bod yn paratoi'r adroddiad hir ddisgwyliedig.

Daw'r disgwyl i ben ddydd Iau am 1200BST pan fydd yr adroddiad yn cael ei gyhoeddi.

Mae'n adroddiad swmpus gyda nifer o argymhellion i geisio sicrhau na all cymeriad tebyg i Owen fyth eto gael y fath effaith a dylanwad ar blant ac oedolion.


Y CEFNDIR

Dyma ddetholiad o brif straeon Cymru'r Byd:

Tystiolaeth yr ymchwiliad

  • Arholwr yn ymddiswyddo

  • 'Bygwth lladd ei hun'

  • 'Camgymeriad mewn adroddiad'

  • 'Taro disgybl'

  • Gohirio ymchwiliad John Owen

    Ailddechrau

  • Ymchwiliad John Owen yn ailymgynnull

  • Gwahardd athro ar l gohirio ymchwiliad

    Ymchwiliad yr heddlu

  • John Owen: Heddlu'n dal i ymchwilio

  • Gohirio ymchwiliad John Owen

    Tystiolaeth yr ymchwiliad

  • John Owen: Tystiolaeth cyn-ddisgyblion

  • 'Cusanu merch mewn swyddfa gaedig'

  • 'Tynnu dillad wrth ymarfer drama'

  • John Owen: Tystiolaeth y tyst cyntaf

  • Ymchwiliad: Athro wedi cymell crasfa

  • Athro'n 'fwli' oedd 'salwch meddwl'

    Y Comisiynydd Plant

  • Comisiynydd Plant: Ymchwiliad cyntaf

  • Ymchwiliad cyhoeddus i achos John Owen

    Y Cwest

  • John Owen: Hunanladdiad

    Cyn yr ymchwiliad

  • John Owen: Comisiynydd Plant i ymchwilio

  • John Owen: Galwadau am ymchwiliad llawn

    Marwolaeth John Owen

  • Darganfod awdur Pam Fi Duw? yn farw

    John Owen yn y llys

  • Awdur Pam Fi Duw? yn y llys




  • HEFYD:
    Awdur Pam Fi Duw? yn y llys
    19 Medi 01  |  Newyddion
    John Owen: Hunanladdiad
    06 Rhag 01  |  Newyddion
    John Owen: Tystiolaeth y tyst cyntaf
    16 Ebr 02  |  Newyddion
    'Arholwr yno adeg perfformiad noeth'
    23 Ebr 02  |  Newyddion


    CYSYLLTIADAU RHYNGRWYD:
    Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am gynnwys safleoedd rhyngrwyd allanol


    Gwasanaethau ebost | ticer newyddion | Amodau Defnyddio | Preifatrwydd a Chwcis


    Yn ôl i'r brig ^^