BBC Home
Explore the BBC
Chwiliwch yn Gymraeg
---------------
---------------
---------------
BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
SAFLEOEDD
ERAILL BBC
---------------
NEWYDDION
MEWN IEITHOEDD ERAILL
Arabic
Espanol
Russian
Chinese
Diweddarwyd: Dydd Mawrth, 15 Mehefin, 2004, 17:34 GMT 18:34 UK
Colli John L Williams
John L Williams
Roedd John L Williams yn un o garedigion mwya'r Gymraeg
Bu farw John Lasarus Williams; roedd yn 79 oed.

Cafodd John L, fel y ci ei adnabod, ei eni yn Llangoed, Ynys Mn, ond bu'n byw am ran helaeth o'i oes yn Llanfairpwll.

Roedd yn gynghorydd am ran fwyaf bodolaeth cyngor sir yr hen Wynedd ac yn ymgeisydd Plaid Cymru ar yr ynys.

Roedd yn gyfrifol am sefydlu Sioe Gymraeg y Borth a fo oedd y trefnydd am sawl blwyddyn.

Roedd yn athro cyn mynd yn ddarlithydd yn y Coleg Normal, Bangor.

"Yn sicr mi fydd yn cael ei gofio fel Cymro, ac yn sicr fel un oedd yn effro iawn i broblemau ei ddydd," medd cyn gyfaill a chydweithiwr iddo, John Meirion Davies.

"Roedd yn barod iawn i ymateb i sefyllfaoedd pan oedd o'n dod ar eu traws.

Roedd o'n cael syniadau gwreiddiol yn aml. Roedd o'n ddyn creadigol iawn
John Meirion Davies
"Mae'n amhosib dweud beth oedd y peth mwyaf oedd o wedi ei gyflawni oherwydd roedd o wedi cyflawni gymaint.

"Yn ei ddyddiau cynnar, roedd o'n dipyn o bl-droediwr, meddan nhw i mi.

"Ond hyd yn oed yr adeg honno roedd yn credu mewn cyfiawnder a chafodd sawl reffari wybod hynny.

"Roedd yn ddyn aml ei ddoniau. Roedd o'n cael syniadau gwreiddiol yn aml; roedd o'n ddyn creadigol iawn.

"Roedd John L yn gallu protestio ond roedd o bob amser yn cael rhywbeth creadigol o'r brotest.

"Helyntion Brewer Spinks [Blaenau Ffestiniog] ddaeth fo i'r amlwg.

Cyfiawnder

"Roedd o'n mynnu cyfiawnder i'r gweithwyr oedd ddim yn cael siarad Cymraeg yn y gweithle.

"Hynny roddodd yr awydd iddo wneud pethau positif dros y Gymraeg, fel sefydlu Undeb y Gymraeg Fyw oedd yn rhedeg Sioe Gymraeg y Borth am flynyddoedd.

"Pwrpas y sioe oedd dangos y gallech chi ddefnyddio'r Gymraeg yn naturiol mewn unrhyw gefndir.

"Erbyn hyn mae'r sioe wedi peidio bod oherwydd bod sioeau eraill wedi dilyn yr esiampl erbyn hyn.

"Mi wnaeth o godi pleidlais Plaid Cymru yn sylweddol iawn [pan oedd yn ymgeisydd].

"Fo mewn gwirionedd oedd y tu l i ddod 'r blaid yn rym gwleidyddol ar yr ynys.

"Wnaeth o ddim llwyddo i ennill ei hun ond mi wnaeth o baratoi'r ffordd i rywun arall i gamu i mewn ac ennill y dydd.

Ysgrifennodd John L Williams sawl llyfr, gan gynnwys ei atgofion Crwsd Drwy Berswd, Llanfair Pwllgwyngyll - Hen Enwau a Lluniau'r Lle, Syr John Morris-Jones (1864-1929) a Land of the Long, Long Name.

Fo oedd golygydd y gyfrol Ysgrifau Llenorion.

Deallir fod ganddo sawl llyfr ar ei ganol pan fu farw.

Hefyd:





Gwasanaethau ebost | ticer newyddion | Amodau Defnyddio | Preifatrwydd a Chwcis


Yn ôl i'r brig ^^