Ar streic am flwyddyn

Achosodd y Streic newid yn y gymdeithas

Roedd 1984 yn flwyddyn chwerw yn hanes Cymru a gweddill Prydain gyda chychwyn streic hir y glowyr.

Roedd hon yn streic genedlaethol a barodd am bron i 12 mis ac a effeithiodd ar gymunedau glofaol Prydain.

Effeithiwyd ar y cymunedau am fwy na blwyddyn ac fe newidiodd y ffordd o fyw yn y cymunedau am byth o ganlyniad i'r streic.

Fe achosodd ddrwgdeimlad a chaledi.

Cyfaddawdu

Achos y streic oedd bwriad y Bwrdd Glo i gau 20 o byllau a diswyddo 20,000 o lowyr.

Roedd yr arweinwyr glo yn gwrthwynebu hyn.

Doedd neb yn fodlon cyfaddawdu, neb yn derbyn safbwynt yr ochr arall a'r arweinwyr yn ddigyfaddawd.

Y Blaid Geidwadol a Margaret Thatcher oedd yn llywodraethu.

Margaret Thatcher oedd y prif weinidog ar y pryd

Arthur Scargill oedd Llywydd Undeb y Glowyr.

Roedd o'n barod i ddefnyddio'r streic fel arf i ddisodli rheolaeth y Ceidwadwyr a disodli'r Llywodraeth.

Roedd 'na amheuaeth a oedd y streic yn un gyfansoddiadol.

Wnaeth Undeb Cenedlaethol y Glowyr (UCG) ddim cynnal balot o'r holl aelodau er bod angen 55% o gefnogaeth yr aelodau i alw streic.

O Mawrth 6 1984 fe aeth y gwahanol ardaloedd allan ar streic fesul un gyda chefnogwyr brwd yn heidio i ardaloedd llai cefnogol.

Ychydig o gefnogaeth gafodd y streic gan y Blaid Lafur.

Glowyr y gogledd yn gweithio

Yn wir, wnaeth Neil Kinnock eu harweinydd ar y pryd, ddim ymuno'n swyddogol gyda'r llinell biced tan Ionawr 1985.

Yng Nghymru gwrthod streicio oedd canlyniad pleidlais yn Ne Cymru gyda dim ond 10 o'r 28 pwll yn cytuno i fynd ar streic.

Ond o fewn wythnos i gychwyn y streic fe lwyddodd picedwyr i gau'r pyllau eraill.

Roedd heddlu o bob cwr o Brydain yn cael eu galw i ofalu am y pyllau

Roedd glowyr Gogledd Cymru o blaid peidio streicio.

Er bod y 28 o byllau yn y de wedi cau, llwyddodd un o byllau'r gogledd, Y Parlwr Du yn Sir y Fflint, i barhau ar agor.

Roedd y cymunedau glofaol yn cefnogi'r streicwyr ac fe welwyd gwragedd yn amlwg iawn yn rhan o'r frwydr.

Bu gwragedd yn casglu arian a threfnu dosbarthu bwyd.

Roedd arian, bwyd a dillad yn brin ac roedd tlodi yn amlwg iawn yn y cymunedau.

Bu'r gwragedd yn sefyll ochr yn ochr â'u gwyr, brodyr, tadau a meibion ar y llinell biced.

Teyrngarwch

Roedden nhw hefyd yn picedu gweithfeydd dur fel Port Talbot.

Rhoddodd y streic hyder newydd i wragedd y glowyr a merched eraill.

Er bod y glowyr yn barod iawn i ddychwelyd at waith er mwyn ennill bara menyn doedden nhw ddim am dorri teyrngarwch i'r undeb.

Arthur Scagill oedd arweinydd y glowyr

Teimlad nifer oedd bod y streic wedi cael ei cholli yn y dyddiau cynnar am nad oedd 'na gefnogaeth i'r streic gan yr undebau llafur eraill.

Cafodd Cyngres Cymru i gefnogi'r Cymunedau Glofaol ei sefydlu a oedd yn cynnwys pobol o eglwysi, capeli, y Blaid Lafur a Phlaid Cymru a oedd yn gorff dylanwadol.

Roedd gweithwyr chwareli'r gogledd a ffermwyr y canolbarth yn cefnogi'r glowyr yn ne Cymru.

Bu nifer yn casglu arian a bwyd yn y gogledd er mwyn eu gyrru i'r de.

Bu i'r glowyr dalu yn ôl i'r chwarelwyr drwy eu cefnogi pan oedden nhw ar streic yn 1985-6.

Daeth streic y glowyr i ben yn 1985.