BBC Home
Explore the BBC
Chwiliwch yn Gymraeg
---------------
---------------
---------------
BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
SAFLEOEDD
ERAILL BBC
---------------
NEWYDDION
MEWN IEITHOEDD ERAILL
Arabic
Espanol
Russian
Chinese
Diweddarwyd: Dydd Mercher, 5 Tachwedd 2003, 12:29 GMT
1979: Siom a llwyddiant
Baner y ddraig goch
Roedd nifer yng Nghymru yn ddigalon wedi'r refferendwm yn 1979
Erbyn Mawrth 1 1979 roedd cwmwl du dros y rhan fwyaf o Gymru wrth i'r rhai fu'n ymgyrchu am Gynulliad Cenedlaethol sylweddoli fod mwyafrif mawr wedi pleidleisio yn erbyn.

Roedd yr ymgyrchwyr yn rhwystredig.

Un o'r rhai fu'n ymgyrchu am gynulliad oedd Dafydd Iwan, llywydd presennol Plaid Cymru.

"Mi ddechreuodd wrth gwrs ar bwynt uchel - o'r diwedd roedden ni'n mynd i gael refferendwm ar yr egwyddor o ddatganoli.

"Ond o hynny 'mlaen aeth y cyfan i lawr alllt.

"Daeth y trothwy i mewn a fyddai'n ei gwneud bron yn amhosib i ennill.

"Roedd yn golygu fod pobol oedd ddim yn pleidleisio yn cyfrif fel Na, pobol oedd wedi marw oedd yn dal ar y rhestr yn cyfrif fel Na.

"Ac roedd mynd o gwmpas a gweld cyn lleied o gefnogaeth oedd gan y Blaid Lafur i'r ymgyrch yn dorcalonnus."

Iawndal

Os mai methiant oedd ymgyrch Plaid Cymru ac eraill yn 1979 fe gafodd y blaid lwyddiant ysgubol mewn un maes.

Roedd llywodraeth Jim Callaghan yn gwegian a manteisiodd Plaid Cymru yn llawn ar hynny er mwyn helpu chwarelwyr y gogledd.

James Callaghan
Fe basiodd Callaghan a'i lywodraeth fesur llwch yn ystod y flwyddyn

Dywedodd Dafydd Wigley, AS Caernarfon ar y pryd, ei fod ef a Dafydd Elis-Thomas wedi bod yn ymgyrchu i gael iawndal ers i'r glowyr lwyddo mewn cytundeb ganol y saithdegau.

"Roedden ni wedi methu cael y maen i'r wal.

"Felly pan ddaeth y bleidlais o ddiffyg hyder yn llywodraeth Callaghan ddaru ni ei atgoffa ei fod wedi addo yr hydref cynt y byddai'r mesur llwch yn symud ymlaen.

" Fe roeson ni rybudd ola, oni bai eu bod nhw'n darparu mesur llwch ac addo ei roi drwy'r Senedd beth bynnag fyddai canlyniad y bleidlais cyn yr Etholiad Cyffredinol, y buasem ni'n pleidleisio yn eu herbyn."

Fe wnaeth y llywodraeth hynny ac roedd y mesur wedi ei basio erbyn diwedd Mawrth 1979 gan ddod yn ddeddf cyn yr etholiad.

Hefyd yng Nghymru:

  • Cyhoeddodd JPR Williams ei fod yn rhoi'r gorau i chwarae rygbi.
  • Cafodd maer comiwnyddol cyntaf Prydain, Annie Powell, ei hethol yn Y Rhondda.
  • Fis Rhagfyr aeth pedwaro dai haf ar dn a hwn oedd dechrau ymgyrch losgi Meibion Glyndwr.
  • Fe gipiodd Terry Griffiths o Lanelli Bencampwriaeth Snwcer y Byd yn ei flwyddyn gyntaf fel chwaraewr proffesiynol.

    Dyma ddigwyddodd yng ngweddill y byd yn 1979:

  • Ym mis Chwefror daeth Ayatollah Khamene'i i rym yn Iran ar l i'r Shah orfod dianc o'r wlad. - Ym Mawrth fe fu'n rhaid i arweinydd Uganda, Idi Amin, orfod ildio grym ar l gwneud hwyl am ben Prydain am flynyddoedd.
  • Ym Mai 1979 Margaret Thatcher oedd y wraig gyntaf i gael ei hethol yn Brif Weinidog Prydain.
  • Fis Rhagfyr derbyniodd y Fam Teresa Wobr Heddwch Nobel.
  • Daeth grym Ian Smith yn Rhodesia i ben wrth i wladwriaeth Zimbabwe gael ei chreu.



  • GWYLIWCH A GWRANDEWCH
    Alun Rhys, BBC Cymru
    "Cwmwl du dros y rhan fwyaf o Gymru"



    CYSYLLTIADAU RHYNGRWYD:
    Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am gynnwys safleoedd rhyngrwyd allanol


    Gwasanaethau ebost | ticer newyddion | Amodau Defnyddio | Preifatrwydd a Chwcis


    Yn ôl i'r brig ^^