BBC Home
Explore the BBC
Chwiliwch yn Gymraeg
---------------
---------------
---------------
BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
SAFLEOEDD
ERAILL BBC
---------------
NEWYDDION
MEWN IEITHOEDD ERAILL
Arabic
Espanol
Russian
Chinese
Diweddarwyd: Dydd Gwener, 29 Awst, 2003, 08:49 GMT 09:49 UK
Dyfodol i long hanesyddol Casnewydd
Gwenfair Michael
BBC Cymru

Gweddillion llong Casnewydd
Cafodd gweddillion y llong eu canfod a'u gwarchod

Flwyddyn yn l roedd 'na olygfeydd rhyfeddol ar lannau Afon Wysg yng Nghasnewydd wrth i bobol leol gynnal protestiadau a gwylnosau i sicrhau y byddai gweddillion hen long o'r canol oesoedd yn cael eu diogelu.

Bu'r ymgyrchu yn llwyddiannus.

Bellach mae 'na gynlluniau ar y gweill i arddangos y llong yn y pendraw yng Nghanolfan Gelfyddydol y ddinas.

Ond yn y cyfamser mae archeolegwyr yn dal i geisio sicrhau y bydd cymaint o ddarnau ohoni a phosib yn cael eu hachub.

Roedd 'na dipyn o gyffro yng Nghasnewydd pan gafodd gweddillion llong o'r 15 eg ganrif ei darganfod ar lannau mwdlyd yr afon.

Cefnogaeth y bobol leol oedd un o'r prif resymau pam y cafodd gweddillion y llong eu hachub.

Erbyn hyn, mae archeolegwyr o'r farn nad oes unrhyw long arall o'r un cyfnod mewn cyflwr gystal ym Mhrydain - a bod y llong hon o bwys hanesyddol rhyngwladol.

Gweddillion llong Casnewydd
Mae rhannau o'r llong yn cael eu cadw mewn dwr i'w hachub
Yn l Martin Culliford, cadeirydd Cymdeithas Hanesyddol Casnewydd, mae archeolegwyr wedi gwneud sawl darganfyddiad diddorol ers iddi gael ei chodi o'r mwd.

"Mae 'na swmp lle mae stwff wedi bod yn casglu ac yno mae'r archeolegwyr wedi canfod rhan o helmed milwr gydag ysgrifen mewn Lladin arni; rhywbeth oedd saethwyr yn ei ddefnyddio i arbed eu breichiau mewn lledr arbennig o dda a phelenni magnel.

"Mae hyn yn pwyntio bys tuag at long ryfel o bosib ond mae 'na dystiolaeth hefyd o gargo ar y llong."

Theori cyn-guradur amgueddfa Casnewydd, Bob Trett, yw mai Iarll Warwick oedd berchen y llong.

Roedd e'n enwog am ei gysylltiadau a mr ladron.

"Mae Bob yn credu i Warwick gael y llong neu ei chipio o wlad arall a'i chadw yng Nghasnewydd a bod 'na ryw fath o ymladd wedi bod yno."

Dan ddwr

Ar hyn o bryd, mae'r rhan fwyaf o'r llong wedi cael ei chodi a'i chadw mewn tanciau dwr ar safle gweithfeydd Corus yn Llanwern.

Yn l Owain Roberts, awdurdod ar archeoleg forwrol, mae'n rhan hanfodol o drin y llong er mwyn sicrhau y bydd yn goroesi.

"Bwriad hyn ydy rhwystro'r coed rhag sychu allan.

"Mae'r llong wedi bod o dan y pridd gwlyb ers 400-500 mlynedd ac o'i gadael yn yr awyr agored y pryder ydy y bydd y coed yn sychu ac yn colli sip ac felly fe fyddwn ni'n colli'r llong.

Gweddillion llong Casnewydd
Cafodd creiriau eu canfod ar y llong
"Wedi iddyn nhw wneud hyn fe fydd yn cael ei throchi mewn cemegion. Gall yr holl broses o warchod ac arbed y llong gymeryd rhai blynyddoedd."

Ond, mae'n debyg y bydd y llong yn gorfod symud o'i safle presennol ar safle gwaith dur Corus.

Oherwydd bod y broses gadwraeth yn un mor hir, mae'r cyngor yn awyddus i sicrhau safle parhaol i'r llong.

Does dim cadarnhad eto lle bydd ei chartref newydd.

Mae'r Cyngor yn sicrhau na fydd y gwaith cadwraeth yn cael ei amharu.

A barn haneswyr ac archeolegwyr yw y bydd llawer mwy yn cael ei ddysgu yngln 'r llong wrth i'r gwaith o'i diogelu barhau.




HEFYD:
Symud llong Casnewydd i safle Corus
20 Medi 02  |  Newyddion
3,500 yn heidio i weld llong Casnewydd
09 Medi 02  |  Newyddion
Cyfle olaf i weld llong Casnewydd
08 Medi 02  |  Newyddion
Achub llong Casnewydd
23 Awst 02  |  Newyddion
Ceisio achub llong ganoloesol
09 Awst 02  |  Newyddion


CYSYLLTIADAU RHYNGRWYD:
Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am gynnwys safleoedd rhyngrwyd allanol


Gwasanaethau ebost | ticer newyddion | Amodau Defnyddio | Preifatrwydd a Chwcis


Yn ôl i'r brig ^^