BBC Home
Explore the BBC
Chwiliwch yn Gymraeg
---------------
---------------
---------------
BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
SAFLEOEDD
ERAILL BBC
---------------
NEWYDDION
MEWN IEITHOEDD ERAILL
Arabic
Espanol
Russian
Chinese
Diweddarwyd: Dydd Mawrth, 19 Awst, 2003, 11:38 GMT 12:38 UK
Anthem Cymru ar y we
Hen Wlad fy Nhadau  (Hawlfraint Llyfrgell Genedlaethol Cymru)
Llawysgrif y fersiwn o Hen Wlad fy Nhadau o dan y teitl gwreiddiol Glan Rhondda
Gyda rhai cannoedd o Gymry wedi teithio allan i Belgrade i wylio Cymru yn chwarae pl-droed yn erbyn Serbia & Montenegro nos Fercher a Chymru yn chwarae gemau rygbi cyfeillgar dros y dyddiau nesaf fe fydd Hen Wlad Fy Nhadau i'w clywed gan y cefnogwyr.

Ond sawl un sydd yn gwybod y geiriau a'r dn gywir?

Bellach mae modd dysgu'r anthem yn gywir drwy gymorth gwefan.

Wrth i gefnogwyr ddilyn llwyddiant tm pl-droed Cymru gallen nhw ddewis y fersiwn wreiddiol ar-lein o waith y tad a'r mab o Bontypridd, diolch i Lyfrgell Genedlaethol Cymru.

Mae Hen Wlad Fy Nhadau, un o anthemau hyna'r byd, nawr ar-lein fel rhan o'r Drych Digidol ar wefan y Llyfrgell Genedlaethol a hynny yng nghwmni rhai o drysorau eraill y genedl, megis Llyfr Du Caerfyrddin a Chyfraith Hywel Dda.

Cyfansoddwyd tn a geiriau'r gn, a fabwysiadwyd yn ddiweddarach fel ein hanthem genedlaethol, ym mis Ionawr 1856.

Roedd yn ganlyniad cydweithio rhwng Evan James, awdur y geiriau, a James James, cyfansoddwr y dn.

Glan Rhondda

Dydy hi ddim yn eglur os mai'r geiriau neu'r dn a ddaeth gyntaf.

Ond nid Hen Wlad fy Nhadau oedd enw gwreiddiol y darn ond yn hytrach "Glan Rhondda".

Roedd James James yn gerddor a oedd yn canu'r delyn yn nhafarnau Pontypridd i ennill ei fywoliaeth.

Perfformiwyd Glan Rhondda am y tro cyntaf yn ysgoldy Capel Tabor, Maesteg, ym mis Ionawr neu fis Chwefror 1856, gan Elisabeth John, Pontypridd, ac yn fuan iawn, roedd y gn yn boblogaidd drwy'r ardal.

Daeth yn fwy adnabyddus ar l Eisteddfod Llangollen 1858, wedi i Thomas Llewelyn, Aberdr, ddod yn fuddugol mewn cystadleuaeth yn gofyn am gasgliad o alawon Cymreig a oedd heb eu cyhoeddi.

Llyfrgell Genedlaethol Cymru (Hawlfraint Llyfrgell Genedlaethol Cymru)
Mae'r casgliad yn rhan o adran arbennig gan y Llyfrgell Genedlaethol ar y we
Beirniad y gystadleuaeth oedd Owain Alaw (John Owen, 1821-1883) a chafodd yntau ganiatd gan James i gynnwys y gn Glan Rhondda yn ei gyfrol Gems of Welsh Melody [1860].

Ef roddodd y teitl mwy adnabyddus, Hen Wlad fy Nhadau iddi.

Gwerthodd y gyfrol yn well na'r un casgliad arall, gan ddod yn adnabyddus trwy Gymru.

"Mae'r Drych Digidol ar wefan Llyfrgell Genedlaethol Cymru yn cael ei ddiweddaru'n gyson gyda deunydd pwysig a difyr o'n casgliadau," meddai Lyn Lewis Dafis, Pennaeth Metadata, Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

"Yn ogystal bod yn un o'r anthemau cenedlaethol mwyaf adnabyddus, mae hanes Hen Wlad fy Nhadau, yn un diddorol.

"Gobaith y Llyfrgell yw y bydd nifer o gefnogwyr tm pl-droed Cymru am weld y copi gwreiddiol wrth iddynt baratoi ar gyfer y gemau rhagbrofol pwysig," ychwanegodd.

Yn ogystal gweld yr anthem ar y wefan mae modd clywed y recordiad cyntaf o'r anthem ar y wefan hefyd.

Madge Breese recordiodd y gn yn Llundain yn 1899.

Recordiodd sawl cn y diwrnod hynny i'r Gramophone Company ar silindr cwyr.

Mae'r anthem yn para am funud a 17 eiliad.




CYSYLLTIADAU RHYNGRWYD:
Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am gynnwys safleoedd rhyngrwyd allanol


Gwasanaethau ebost | ticer newyddion | Amodau Defnyddio | Preifatrwydd a Chwcis


Yn ôl i'r brig ^^