BBC Home
Explore the BBC
Chwiliwch yn Gymraeg
---------------
---------------
---------------
BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
» Turn ON
Troi YMLAEN
» What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?
SAFLEOEDD
ERAILL BBC
---------------
NEWYDDION
MEWN IEITHOEDD ERAILL
Arabic
Espanol
Russian
Chinese
Diweddarwyd: Dydd Iau, 22 Mai, 2003, 11:06 GMT 12:06 UK
Camu'n l i'r byd gwleidyddol
Cynog Dafis
Mae Cynog Dafis wedi penferfynu ymuno 'r ras am Lywydd newydd

Cafodd Cynog Dafis ei eni yn Nhreborth, Abertawe ym 1938.

Cafodd ei addysg yn Ysgol Uwchradd Aberaeron, Ysgol Ramadeg i Fechgyn Castell-nedd a Phrifysgol Cymru Aberystwyth lle y graddiodd mewn Saesneg ac yn ddiweddarach gradd Meistr mewn Addysg ym 1978.

A dilyn gyrfa ym myd addysg wnaeth Cynog Dafis gan ddod yn athro ac ymchwilydd yn Adran Addysg Prifysgol Cymru Aberystwyth.

Doedd dim syndod felly iddo gael ei ddewis yn llefarydd Plaid Cymru ar addysg yn ddiweddarach.

Ond sut y dechreuodd ei yrfa wleidyddol? Penderfynodd ymgeisio am sedd Ceredigion a Gogledd Penfro ar ran Plaid Cymru ym 1983 ac wedyn ym 1987.

Enillodd y sedd ym 1992 pan ffurfiodd gynghrair rhwng Plaid Cymru a Phlaid Werdd Ceredigion.

Roedd Ceredigion a Gogledd Penfro wedi bod yn etholaeth Ryddfrydol am dros ganrif, ag eithrio cyfnod byr rhwng 1966-74 pan fu Elystan Morgan yn dal y sedd ar ran Llafur.

Syfrdanol

Llwyddiant Cynog Dafis yn cipio'r sedd ar ran Plaid Cymru a'r Blaid Werdd oddi wrth y Rhyddfrydwr Geraint Howells ym 1992 oedd un o ganlyniadau mwyaf syfrdanol yr etholiad hwnnw.

Ym 1997 newidiwyd ffiniau'r etholaeth gan hepgor Gogledd Penfro wrth i'r ardal honno symud i ffurfio sedd newydd Preseli Penfro.

Yn ystod yr Etholiad Cyffredinol y flwyddyn honno fe gynyddodd Plaid Cymru eu cyfran o'r bleidlais ymhellach gan ennill 41.6% o'r bleidlais.

Ym Mai 1999 cafodd Cynog Dafis ei ethol i'r Cynulliad fel aelod rhanbarthol o restr Canolbarth a Gorllewin Cymru.

O ganlyniad penderfynodd sefyll i lawr fel AS ym mis Ionawr 2000 er mwyn canolbwyntio ar ei waith yn y Cynulliad.

Ef oedd yr aelod cyntaf a oedd yn aelod o'r Cynulliad a San Steffan i ymddiswyddo o San Steffan.

O ganlyniad i'w benderfyniad i ymddiswyddo cynhaliwyd is-etholiad yn yr etholaeth a chafodd Simon Thomas ei ethol yn ei le.

Tra roedd yn San Steffan fe fu Cynog Dafis yn gwasanaethu ar y Pwyllgor Dethol ar Faterion Cymreig a bu'n aelod o'r Pwyllgor Dethol ar Addysg a Chyflogaeth rhwng 1997-99.

Hefyd bu'n Is-Gadeirydd ar y cyd i Globe-UK, grwp o ASau o bob plaid oedd yn ymdrin datblygu cynaladwy ac Is-Gadeirydd Grwp Amgylcheddol y Senedd.

Cyfarwyddwr polisi

Yn y Cynulliad wedyn roedd yn aelod o'r Pwyllgor Addysg a Dysgu Gydol Oes, y Pwyllgor Amaeth a Datblygu Gwledig a'r Pwyllgor Safonau.

Ef hefyd oedd Cyfarwyddwr Polisi a Chadeirydd Plaid Cymru yn y Cynulliad.

Ym 2002 cyhoeddodd, ynghyd Dafydd Wigley, Llywydd Plaid Cymru ar y pryd, na fyddai'n ail sefyll yn Etholiad y Cynulliad y flwyddyn ganlynol .

Dim ond tair wythnos sydd felly ers i Cynog Dafis ymddiswyddo fel gwleidydd llawn amser.

Ond penderfynodd y byddai'n sefyll fel Llywydd gan ei fod o'r farn gallai chwarae rhan annibynnol gan geisio uno ac ail-ysbrydoli'r blaid wedi eu canlyniadau gwael yn Etholiad y Cynulliad.

Yn ogystal gwleidydd amlwg Cynog Dafis oedd un o aelodau cyntaf Cymdeithas Tai Cantref, gan weithredu fel Cadeirydd am nifer o flynyddoedd.

Ymysg ei ddiddordebau gwleidyddol mae addysg ddwyieithog, yr amgylchedd, iaith a diwylliant, amaeth a materion gwledig a datblygu cynaladwy.

Mae'n briod a chanddo ddau fab a merch.




HEFYD:
Llywydd: Cynog Dafis yn y ras
22 Mai 03  |  Newyddion
Aelodau yn ffarwelio Chaerdydd
30 Ebr 03  |  Etholiad 2003
Is-etholiad yng Ngheredigion
10 Ion 00  |  Newyddion



Gwasanaethau ebost | ticer newyddion | Amodau Defnyddio | Preifatrwydd a Chwcis


Yn ôl i'r brig ^^