Europe South Asia Asia Pacific Americas Middle East Africa BBC Homepage World Service Education
BBC Homepagefersiwn graffeg isel | adborth | cymorth
BBC Newyddion
 Dyma safle: Vote2001: Etholiad2001
Tudalen flaen 
BBC Cymru'r Byd 
Clecs Cymru 
newyddion mewn ieithoedd eraill
BBC News Online
Arabic
Spanish
Russian
Chinese
Dydd Mawrth, 8 Mai, 2001, 12:42 GMT
Plaid Unoliaethol Ulster

Dyma'r blaid fwyaf yng Nghogledd Iwerddon ac mae am weld Gogledd Iwerddon yn parhau'n Brydeinig ac yn rhan o'r Deyrnas Unedig.

Daw ei chefnogwyr bron i gyd o'r gymuned unoliaethol ac mae'r mwyafrif ohonynt yn Brotestaniaid.

Sefydlwyd y blaid yn l yn 1905 pan ffurfiwyd Cyngor Unoliaethol Ulster.

Yn 1921 ffurfiodd y blaid lywodraeth Gogledd Iwerddon pan ranwyd yr ynys werdd.

Yn 1972 diddymwyd llywodraeth Gogledd Iwerddon ac yn ei le cafwyd rheolaeth uniongyrchol o Lundain.

Erbyn hyn roedd y blaid wedi dod yn rhan o'r Blaid Geidwadol, ond dirywiodd y berthynas pan dechreuodd terfysgoedd Gogledd Iwerddon yn niwedd y 1960au a dechrau'r 1970au.

Heddiw David Trimble yw arweinydd y blaid ac ef hefyd yw Gweinidog Cyntaf Gogledd Iwerddon.

Rhaniadau mewnol

Yn sywddogol mae Plaid Unoliaethol Ulster yn cefnogi Cytundeb Dydd Gwener y Groglith.

Ymgyrchodd dros bleidlais 'ie' yn y refferendwm.

Martin Smyth a roddodd sialens i David Trimble am arweinyddiaeth y blaid
Martin Smyth a roddodd sialens i David Trimble am arweinyddiaeth y blaid
Cynhaliwyd y reffernedwm i weld faint o gefnogaeth oedd yng Ngogledd Iwerddon tuag at y cytundeb heddwch.

Ond mae rhwyg o fewn y blaid ynglyn hyn ac mae pump o'r naw Aelod Seneddol sydd gan y blaid yn gwrthwynebu'r Cytundeb.

Fis Mawrth 2000 rhoddodd yr ymgyrch gwrth-Gytundeb sialens i arweinyddiaeth David Trimble.

Ond collodd yr Aelod Seneddol Martin Smyth a ymgeisiodd am yr arweinyddiaeth y bleidlais o 43% i 57%.

Mae safle'r blaid yng ngweithgor senedd Gogledd Iwerddon wedi bod yn anodd.

Am gyfnod fe wrthododd eistedd mewn llywodraeth gyda Sinn Fein am nad oedd yr IRA wedi dechrau ildio'u harfau.

Diddymodd David Trimble y gweithgor o ganlyniad i'r mater hwn ond wedi misoedd o drafod fe gytunodd i ddychwelyd i lywodraeth Stormont.

Mae'r Cytundeb wedi bod yn un anodd iawn ac mae wedi'i sylfaenu ar y syniad fod yr IRA yn cymryd rhan mewn proses a fydd yn arwain at ddad-gomisiynu arfau.

Mae hyn i gyd wedi achosi llawer o bryder i Blaid Unoliaethol Ulster.

Ar hyn o bryd mae gan y blaid 28 sedd yng Nghynulliad Gogledd Iwerddon ac mae pedwar aelod yn weinidogion.

Brwydr anodd

Mae'r blaid yn wynebu brwydr anodd.

Ym mis chwefror fe ddiswyddwyd ymgeisydd y blaid am sedd Gogledd Down yn yr etholiad cyffredinol wedi iddo bleidleisio'n groes i safbwynt y blaid.

David Trimble, arweinydd y blaid a Gweinidog Cyntaf Cynulliad Gogledd Iwerddon
David Trimble, arweinydd y blaid a Gweinidog Cyntaf Cynulliad Gogledd Iwerddon
Yn etholiad cyffredinol 1997 fe enillodd y blaid 10 o'r 18 sedd yng Ngogledd Iwerddon.

Wedi'r etholiad bu farw Clifford Forsythe, un o'i haelodau seneddol ac fe fu is-etholiad yn sedd de Antrim.

Collodd y blaid y sed i'r Blaid Unoliaethol Ddemocratiaidd.

Yn yr etholiad eleni ni fydd dau o aelodau seneddol y blaid yn sefyll.

Bydd y blaid yn wynebu'r frwydr etholiadol anoddaf erioed yn erbyn y Blaid Unoliaethol Ddemocratiadd yng ngogledd Belfast , Fermagh a de Tyrone.

Fe fydd yn wynebu tipyn o sialens hefyd yn Strangford, dwyrain Londonderry a dwyrain Antrim.

Disgwylir i'r pleidiau cenedlaethol sef Sinn Fein a'r SDLP roi tipyn o sialens iddyn nhw yn ngorllewin Tyrone hefyd.

Cysylltiadau Rhyngrwyd:


Nid yw'r BBC yn gyfrifol am gynnwys safleoedd Rhyngrwyd allanol.