Europe South Asia Asia Pacific Americas Middle East Africa BBC Homepage World Service Education
BBC Homepagefersiwn graffeg isel | adborth | cymorth
BBC Newyddion
 Dyma safle: Vote2001: Etholiad2001
Tudalen flaen 
Etholiad 2001 
BBC Cymru'r Byd 
Clecs Cymru 
newyddion mewn ieithoedd eraill
BBC News Online
Arabic
Spanish
Russian
Chinese
Dydd Mawrth, 20 Mawrth, 2001, 16:12 GMT
Etholiad 1987
Margaret Thatcher a'i gwr yn dathlu ei thrydydd buddugoliaeth
Margaret Thatcher a'i gwr yn dathlu ei thrydydd buddugoliaeth

Mehefin 11eg 1987

Enillodd y Prif Wenidog Margaret Thatcher unwaith eto a chael ei dychwelyd am y trydydd tro i'r Ty Cyffredin.

Wrth i'r etholiad nesau roedd y llywodraeth wedi llwyddo i roi anghydfod y glowyr a streiciau'r argraffwyr y tu ol iddynt.

Erbyn hyn roedd yr etholwyr wedi hen anghofio am y gweinidogion a ymddiswyddodd o'r Cabinet yn ystod helynt Westland a oedd wedi siglo'r llywodraeth.

Llwyddodd Margaret Thatcher i ennill yr etholiad a mwyafrif o 102 o Aelodau Seneddol a hynny er fod Llafur wedi ei adfywio o dan arweinyddiaeth Neil Kinnock.

Cefndir

Llwyddodd Neil Kinnock i ail-adeiladu'r Blaid Lafur
Llwyddodd Neil Kinnock i ail-adeiladu'r Blaid Lafur
Nid oedd ail dymor Margaret Thatchewr wedi bod yn fel i gyd a gwelwyd ambell argyfwng.

Cafwyd dwy streic hir a chwerw, yn gyntaf streic y glowyr yn 1984-5 ac yn ail streic yr argraffwyr print yn 1985-6.

Roedd y rhain yn brawf i weld pa mor gryf oedd llywodraeth Margaret Thatcher mewn gwirionedd.

Creodd y ddwy streic nifer o raniadau ond y llywodraeth a'i gynghreiriad a ennillodd yn y diwedd.

Yn 1986 cafwyd bygythiad i sefydlogrwydd y llywodraeth pan ymddiswyddodd dau weinidog o'r Cabinet sef Michael Heseltine a Leon Brittan.

Ymddiswyddodd y rhain oherwydd helynt Westland sef ffrae o fewn y llywodraeth ynglyn a chwmni gwneud hofrenyddion.

Roedd y Blaid Lafur mewn cyflwr llawer gwell nag 1983.

Roedd Neil Kinnock wedi dod yn arweinydd yn lle Michael Foot a dechreuodd symud y Blaid Lafur tua'r canol.

Ond er hyn roedd Llafur yn dal i ddioddef o'r Gynghrair rhwng yr SDP a'r Democratiaid Rhyddfrydol a oedd yn bygwth ei le fel prif blaid asgell chwith Prydain.

Roedd polau piniwn yn dangos fod y Gynghrair yn gwneud yn dda ac roeddent wedi llwyddo i ennill y Blaid Lafur yn is-etholiad Greenwhich ym mis Chwefror 1987.

Pan gyhoeddodd Margaret Thatcher yr etholiad ar gyfer mis Mehefin roedd hi'n hyderus iawn fod problemau'r llywodraeth ar ben.

Roedd etholiadau lleol wedi profi cryfder y llywodraeth ac roedd yr economi yn llewyrchus, diweithdra'n gostwng a chwyddiant yn isel.

Yr Ymgyrch

Roedd y Blaid Geidwadol yn dioddef o ychydig o raniadau mewnol ac aflwyddianus fu eu hygymyrch ar y cyfan.

Wythnos cyn yr etholiad roedd polau piniwn yn dangos fod y gefnogaeth i'r Ceidwadwyr wedi gostwng 4%.
David Owen a David Steel yn ymgyrchu ar ran y Gynghrair
David Owen a David Steel yn ymgyrchu ar ran y Gynghrair

Roedd rhai Toriaid yn ystyried Margaret Thatcher fel rhwystr mewn ymgyrchoedd etholiadaol gan iddi wneud nifer o gamgymeriadau yn 1987.

Yn ystod yr ymgyrch awgrymodd y byddai'n codi tal ar addysg ac roedd awgrymiadau fel hyn yn poeni rhai pleidleiswyr.

Roedd ymgyrch y Blaid Lafur ar y llaw arall yn broffesiynol iawn ac ymddangosodd Neil Kinnock fwy neu lai ymhob un o ddarllediadau'r blaid.

Llwyddodd Neil Kinnock i wella'i ddelwedd fel arweinydd y blaid a oedd wedi bod yn un o wendidau'r Blaid Lafur cyn hynny.

Ond ymosododd y Ceidwadwyr yn gyflym a hynny ar bolisi amddiffyn aneglur Llafur a pholisi'r blaid ynglyn a threthi

Yn y diwedd bu'n rhaid i Ysgrifennydd y Trysorlys Llafur gyfaddef y byddai'r rhai sy'n ennill yr arian mwyaf yn dioddef o dan gynlluniau treth Llafur.

Wrth i'r etholiad nesau dangosodd y polau piniwn fod y Cediwadwyr saith pwynt ar y blaen i Lafur a'r Gynghrair a gai ei harwian gan David Owen a David Steel yn y trydydd safle.

Y Canlyniad

Seddi

  • Llafur 229
  • Ceidwadwyr 376
  • Democratiaid Rhyddfrydol/SDP 22
  • Eraill 23

    Cyfran y pleidleisiau ym Mhrydain

  • Llafur 31.5%
  • Ceidwadwyr 43.3%
  • Democratiaid Rhyddfrdyol/SDP 23.1%
  • Eraill 2.1%

    Roedd y polau piniwn yn gywir felly a dychwelodd Margaret Thatcher i Stryd Downing gyda mwyafrif llai o 102 o seddi, llai nac yn 1983.

    Ar y cyfan roedd 'swing' o 1.2% i'r Blaid Lafur a llwyddodd y blaid i ennill 20 sedd ychwanegol gan wneud yn dda iawn yn yr Alban a gogledd Lloegr.

    Enillodd y Gynghrair 23% o'r bleidlais ond dim ond 22 o seddi, un yn llai na'r etholiad blaenorol.

    Mrs Thatcher felly oedd y Prif Weinidog cyntaf ers y 1920au i ennill tair etholiad yn olynol, a gyda mwyafrif o 100 sedd roedd hi'n sicr o barhau mewn grym hyd ddiwedd y ddegawd.