British Broadcasting Corporation

Help / Cymorth

Safleoedd BBC Lleol

Safleoedd Cyfagos

Diweddarwyd: Dydd Gwener, 23 Gorffennaf 2010, 15:24 GMT 16:24 UK
Canmlwyddiant Capel Hebron 2010
Dechrau cyfnod newydd
Doris A Jones
Ysgrifenyddes yr eglwys sy'n rhoi blas ar hanes y capel yn mro Botwnnog ym mhapur bro Llanw Llŷn

Capel Hebron
Capel Hebron yng nghymuned Botwnnog

Ni fu gweinidog ar yr Eglwys o 1926-1943 pryd Y daeth gwr o'r deheudir yn weinidog i Hebron, Nebo Rhiw a Berseba Tudweiliog, sef Y Parchedig J D Lewis.

Dyna ddechrau cyfnod newydd yn hanes yr Eglwys ac ym mywyd penrhyn Llyn.

Daeth yn rhan o fywyd yr ardaloedd hyn yn ddiarwybod bron iddo'i hun ac i ninnau.

Er iddo dreulio deugain mlynedd yma ni chollodd ei acen na'i eirfa ddeheuol i'r diwedd.

Teimlodd i'r byw pan fu farw ei annwyl briod a fu'n fawr ei gofal ohono ac a fu mewn llawer cyfeiriad yn rhyw fath p weinidog cynorthwyol effeithiol iawn iddo.

Roedd yn gymeriad unigryw a phrin ei eiriau.

Rwy'n siwr na ddywedodd air gwael am neb erioed.

Gwyddai fwy o hanes pawb ohonom nag oedden ni'n ei ddychmygu. Gwyddai lawer ond dywedai ychydig.

Ymhell cyn bod son am eciwmeniaeth - gweinidog bro ac uno enwadau - roedd hwn ar y blaen.

Prin fod cynulleidfa yn Llŷn (a rhannau Eifionydd) na chlywodd o yn pregethu, a gwasanaethodd deuluoedd mewn pob math o amgylchiad, mewn llawenydd a phryder, boed yn fedydd, priodas neu angladd.

Roedd yn un o'r ychydig a fedrai fynd i 'hwyl' a phrin fod neb a allai ragori arno fel gweddiwr: hir y cofir ei weddiau ar ddydd angladd, priodas ac wrth fedyddio plentyn bach.

Ni thorrodd erioed gyhoeddiad. Ni fu'r darn yma o benrhyn Llyn yr un fath hebddo.

Nos Sul Diolchgarwch, Hydref 18fed 1983, fe ddadorchuddiwyd cofeb iddo gan ei gymydog a'i gyfaill, y diweddar, erbyn hyn, Hugh Jones, Tegfan.

Ar y gofeb mae'r englyn canlynol o waith y Parchedig Brifardd John Gwilym Jones:

Rhodiodd yn gymeradwy - yn ein tai

Un tawel cofiadwy;

A hir yma bu'n tramwy

A'i hael glod i'r dwyfol glwy.

Mae'r Eglwys wedi bod yn ddi-weinidog ers marwolaeth Y Parchedig J D Lewis ym Mai 1983 - mae'r ffyddloniaid yn prinhau ond mae yna ychydig sy'n para yn ffyddlon.

"Rhag ofn i'r hen gysegr gau"

B'ellach nid oes Ysgol Sul, ar ôl blynyddoedd o gyfarfodydd llwyddiannus ond mae'r ddau ddiacon, Mari Elfed Evans a William J Williams, yn ffyddlon i'r oedfaon ac mae'r gefnogaeth ariannol yn dangos bod gan lawer barch mawr tuag at Hebron.

Yn 2004 daeth Deddf Iechyd a Diogelwch i rym.

Bu'n rhaid mynd ati i uwchraddio'r gegin a'r festri.

Adeiladwyd cegin newydd a chafwyd un ar hugain o gadeiriau (mwy cyfforddus na'r hen feinciau!) yn rhoddion er cof am deuluoedd, a phump cadair freichiau ar gyfer y swyddogion gyda'r arian oedd yn weddill yng Nghronfa Goffa J D Lewis.

Gwerthfawrogwyd eich cefnogaeth a' ch presenoldeb ar achlysur y dathlu a bydd croeso bob amser yn Hebron tra bo'r drws yn agored.

"Daliwn i'r eiliad ola

I garu Duw a'r Gair Da."




Archwilio'r BBC

Mae'r dudalen hon yn ymddangos ar ei gorau mewn porwr cyfoes sy'n defnyddio dalennau arddull (CSS). Er y byddwch yn gallu gweld cynnwys y dudalen hon yn eich porwr persennol, fyddwch chi ddim yn cael profiad gweledol cyflawn. Ystyriwch ddiweddaru'r porwr os gwelwch yn dda, neu alluogi dalennau arddull (CSS) os yw'n bosib i chi wneud hynny.
Americas Africa Europe Middle East South Asia Asia Pacific