Europe South Asia Asia Pacific Americas Middle East Africa BBC Homepage World Service Education
BBC Homepagefersiwn graffeg isel | adborth | cymorth
BBC Newyddion
 Dyma safle: Newyddion
Tudalen flaen 
BBC Cymru 
Clecs Cymru 
BBC Cymru (teledu) 
BBC Radio Cymru 
newyddion mewn ieithoedd eraill
BBC News Online
Arabic
Spanish
Russian
Chinese

Pwy 'di Pwy: Gwynfor Evans

Gwynfor Evans Gwynfor Evans - cyn Aelod Seneddol


Ganwyd yn y Barri yn 1912 ac mae'n byw bellach yn Llanybydder, Sir Gaerfyrddin.

Mae'n briod a chanddo saith o blant a nifer o wyrion a wyresau.

Addysg
Prifysgol Cymru Aberystwyth a Choleg Ieuan Sant, Rhydychen.

Gyrfa
Er ei fod wedi graddio a'i hyfforddi fel cyfreithiwr, gweithio fel garddwr masnachol a wnaeth yn Llangadog, Sir Gaerfyrddin cyn mynd yn Aelod Seneddol.

Ysgrifennydd Heddychwyr Cymru 1939 - 1945


Gwynfor Evans Ymgyrchydd dros achosion cenedlaethol
Llywydd Undeb yr Annibynwyr Cymraeg 1954

Cynghorydd Sir Gaerfyrddin 1949 - 1974

Un o wleidyddion amlycaf hanes Plaid Cymru a'r aelod cyntaf i ennill etholiad, yng Nghaerfyrddin 1966.

Collodd y sedd yn 1970, ond ei hennill eto yn 1974 -1979.

Bu'n llywydd Plaid Cymru 1945 - 1981 ac er 1982 yn Llywydd Anrhydeddus.

Yn ystod 1970au bu'n ymgyrchydd amlwg dros gael sianel deledu Gymraeg ac yn 1980 cyhoeddodd ei fod yn barod i ymprydio hyd at farwolaeth os na fyddai'r llywodraeth yn barod i ddarparu pedwaredd sianel.


Deoliad o gyhoeddiadau Gwynfor Evans
Plaid Cymru and Wales (1950)
Rhagom i Ryddid (1964)
Aros Mae (1971)
Wales Can Win (1973)
Land of My Fathers (1974)
A National Future for Wales (1975)
Diwedd Prydeindod (1981)
Seiri Cenedl (1986)
Welsh Nation Builders (1987)
Pe Bai Cymru'n Rhydd (1989)
Fighting for Wales (1991)
Heddychiaeth Gristnogol yng Nghymru (1992)
Ar l yr Ail Ryfel Byd bu'n ffigwr amlwg yn natblygiad y Blaid ac mae ei ddylanwad fel cenedlaetholwr a gwleidydd yn parhau.

Mae'n uchel ei barch hyd yn oed ymhlith gwleidyddion pleidiau eraill.

Cyhoeddodd Pennar Davies yn 1976 gyfrol ar ei waith Gwynfor Evans - golwg ar ei waith a'i feddwl, ac yn 1982 cyhoeddwyd cyfrol o'i hunangofiant, Bywyd Cymro yng Nghyfres y Cewri dan olygyddiaeth Manon Rhys.

Yn 1996 ymddangosodd y gyfrol yn Saesneg, For the Sake of Wales.


Cysylltiadau Rhyngrwyd:

Nid yw'r BBC yn gyfrifol am gynnwys safleoedd Rhyngrwyd allanol.
Mae cysylltiadau i straeon Newyddion eraill o Gymru ar waelod y dudalen hon.


Links to more Newyddion stories