Llechen yn uno'r gogledd a'r de

Canolfan: Agor ei drysau erbyn diwedd 2004

Mae llechen wedi cychwyn ar daith o Wynedd i lawr i Fae Caerdydd.

Mi fydd y llechen yn cael ei gosod y tu allan i safle Canolfan Mileniwm Cymru sy'n cael ei hadeiladu yng Nghaerdydd.

Yr Urdd: Cartref yn y ganolfan

Ond ar y ffordd i'r brifddinas bydd y llechen yn cael ei chludo fel y cludwyd deunydd yn ystod blynyddoedd cynta'r ganrif ddiwethaf.

Daw'r llechen o Chwarel y Penrhyd, Bethesda a bydd yn cael ei chludo i'r de dros dir a môr, ar drol a cheffyl, trên ac ar long hwyliau o Borthmadog i Fae Caerdydd.

Ac mae'r trefnwyr wedi comisiynu bardd i deithio gyda'r llechen yr holl ffordd i Gaerdydd.

Bydd Grahame Davies, Uwchgynhyrchydd Cymru'r Byd, yn danfon adroddiadau rheolaidd.

Mi fydd y llong yn cyrraedd bae Caerdydd fore Mawrth 21 Ionawr.

Grahame Davies: Bardd Taith y Llechen

Yna bydd y canwr o Bant Glas, Dyffryn Nantlle, Bryn Terfel, yn gosod y llechen yn ei lle.

Mae'r gwaith adeiladu eisoes wedi dechrau ac mae disgwyl y bydd y datblygiad yn costio dros £100m.

Y gobaith yw y bydd yn barod erbyn diwedd 2004.

Bydd y ganolfan newydd yn gartref i'r cwmni Opera Cenedlaethol, Urdd Gobaith Cymru, Cwmni Dawns Diversions, Hijinx, Touch Trust, Ty Cerdd a'r Academi.

Daeth cynlluniau i godi'r adeilad wedi methiant y cynllun i godi Tý Opera Cenedlaethol yn 1995.

Cartref i'r celfyddydau

Gwrthododd Comisiwn y Mileniwm gefnogi'r cynllun i godi'r Tý Opera wedi i beirniadaeth gyhoeddus am gynllun y pensaer Zaha Hadid.

Dywedodd fod Canolfan y Mileniwm yn "lleoliad pwysig ar gyfer y celfyddydau yng Nghymru".

Mae'r cynllun yn defnyddio adnoddau naturiol o Gymru

Mae'r pensaer Jonathan Adams wedi cynllunio'r adeilad a defnyddio llechi a dur i greu adeilad nodedig sy i fod i adlewyrchu treftadaeth y wlad.

Croeso llugoer gafodd y cynllun oddi wrth Gynulliad Cenedlaethol ym mis Ebrill 2001 oherwydd pryder am gynydd yn y costau.

Cafodd y caniatâd ei gymeradwyo ym mis Ionawr 2002 ar ôl i'r Cynulliad gytuno ar gynnydd yn y cymorth ariannol o £37m o gyllideb y Cynulliad.

Bydd gweddill y £100m o fuddsoddiad yn dod o'r sector preifat a grantiau oddi wrth Gyngor Celfyddydau Cymru, Awdurdod Datblygu Cymru a Chomisiwn y Mileniwm.

Jenny Randerson: Eisiau adeilad o bwys

Yn ystod dadleuon yn y Cynulliad, dywedodd y Gweinidog Diwylliant, Jenny Randerson, fod yr adeilad yh bwysig.

"Mae hwn yn brosiect neilltuol fydd yn gymorth i ddiffinio Cymru yn genedlaethol ac yn rhyngwladol," meddai.

"Mae'n leoliad gwych i ddangos i'r byd y talent sydd ag a fydd gennym ni yng Nghymru."

Ond dywedodd AC Blaenau Gwent, Peter Law, fod y cynllun yn "bwysau anorfod ar ysgwyddau trethdalwyr Cymru am byth".