Europe South Asia Asia Pacific Americas Middle East Africa BBC Homepage World Service Education
BBCi CATEGORIES   TV   RADIO   COMMUNICATE   WHERE I LIVE   INDEX    SEARCH 

Chwiliwch yn Gymraeg


 Dyma safle: 
Tudalen flaen 
BBC Cymru'r Byd
 

BBC News

BBC Sport

BBC Weather

Chinese Russian Spanish Arabic


Adroddiad Guto Thomas, Uned Wleidyddol BBC Cymru
"Canolbwyntio mae'r adroddiad ar atal allfudo"
 real 28k

Dydd Llun, 24 Mehefin, 2002, 13:10 GMT
Adolygiad Iaith: Help yn ei chadarnle?
Stryd Fawr Penygroes
Mae'r Gymraeg yn dal yn brif iaith Penygroes, prif bentref Dyffryn Nantlle

Rydan ni wedi bod yn eu dilyn nhw bob cam o'r ffordd.

Mae yna ddadlau wedi bod, tipyn o chwysu a thorchi llewys.

Maen nhw wedi clywed tystiolaeth gan bron i 50 o fudiadau ac unigolion.

Wel bellach, mae eu gwaith nhw ar ben a dydd Iau mi gawn weld ffrwyth llafur aelodau Pwyllgor Diwylliant y Cynulliad.

Mi fydd yr arolwg ar gyflwr a dyfodol yr iaith Gymraeg yn cael ei gyhoeddi.

Cymuned
Fydd yr argymhellion yn bodloni Cymuned?
I Ddyffryn Nantlle yr aeth Gohebydd Gwleidyddol BBC Cymru Guto Thomas, ardal sy'n gyfarwydd iawn chaledi economaidd yn y cyfnod wedi cau'r chwareli.

Mae amryw o argymhellion y pwyllgor wedi eu hanelu at ardal fel hon, sy'n dal i fod yn un o gadarnleoedd y Gymraeg.

Mae hanes o gyfoeth yn Nyffryn Nantlle. Cyfoeth prydferthwch naturiol, cyfoeth ieithyddol a diwylliannol, ac, ar un adeg, cyfoeth miloedd o swyddi yn y diwydiant llechi.

Ond bellach, mae'r swyddi yna bron yn anghof, ac l eu diwydiant yn gasgliad o greithiau ar y tirlun.

Heb waith, bach o bwrpas a bach o obaith oedd i gynnal yr un boblogaeth ac wrth i'r ifanc yn arbennig ystyried eu dyfodol, dyw byw a gweithio yn eu cynefin ddim yn ddewis i'r mwyafrif.

Ymysg y 30 fydd yn gadael y chweched dosbarth yn Ysgol Dyffryn Nantlle, er engrhaifft, lleiafrif fydd yn aros.

A dyma, i bob pwrpas yw'r sialens i'r Pwyllgor Diwylliant sy wedi bod yn ymrafael 'r broblem o sut i sicrhau mwy o siaradwyr, a chynyddu defnydd y Gymraeg o fewn teuluoedd a chymunedau.

Arwyddion gobeithiol

Yn Nyffryn Nantlle, mae eisoes nifer o arwyddion gobeithiol yngln sut i symud ymlaen.

Ac mae rhaid derbyn fod cregyn gwag a simsan yr hen ddiwylliant yn gallu cynnig lloches o fath gwahanol.

Yn hen farics y chwarelwyr ym mhentre Nantlle, mae cynllun i ddenu crefftwyr i weithio - a thwristiaid i wario.

Engrhaifft berffaith o beth hoffai'r Pwyllgor Diwylliant weld er mwyn ail-gynnau fflam yr economi - a thrwy hynny'r diwylliant lleol.

Mae atyniadau aesthetig ardaloedd fel Nantlle'n amlwg ac ar hyd y blynyddoedd, bu hyn yn atyniad i fewnfudwyr

Llanw a thrai

Wrth bori drwy gofrestr Ysgol Baladeulyn, mae'r llanw a thrai o waed newydd i'r pentre yn amlwg.

O Lerpwl yn ystod y rhyfel, o bob cwr o Brydain dros y degawdau dwetha.

Ond eto, mae yna obaith sy'n cefnogi amcanion y gwleidyddion.

Trwy bolisau addysg, a chefnogaeth eu teuluoedd, mae'r iaith yn rhwydd i'w throsglwyddo - i'r ifanc o leia.

"Mae'r plant yn ddwyieithog, rhygl. Ond mae'r dirwywiad oherwydd y bobl hn sy'n dod i fyw yma. Does ganddyn nhw ddim cysylltiad 'r pentrefi a dim ymrwymiad i ddysgu'r iaith," meddai'r Cynghorydd Les Jones.

Ond, fel mae'r adroddiad ei hun yn cyfadde, dim ond hanner y broblem maen nhw'n gallu'i ddelio ag o, sef creu sefyllfa fydd yn rhwystro allfudo o gadarnleoedd traddodiadol yr iaith.

Mewnfudo

Dydyn nhw ddim yn delio mewnfudo gan fod hyn, medden nhw, yn groes i gyfraith Ewropeaidd.

Ac er fod yna groeso gan fudiad Cymuned i rai agweddau o'r adroddiad, fel annog mwy o gymorth i'r Cynllun Prynu Cartrefi, dydyn nhw ddim yn credu fod yr adroddiad yn mynd yn ddigon pell.

"Mae yna engrheifftiau o reoli mewnfudo, fel yn Sweden a Jersey," meddai Gwilym Euros o Cymuned.

"Mae'r rhain yn gamau dewr, ond mae'r Cynulliad yn ofni'i gysgod ei hun.

"Does dim syndod efo Llafur, o achos Millbank, ond rhaid i bawb sefyll i fyny a chael eu cyfri, a dydyn nhw ddim wedi gwneud hynny gyda'r adroddiad yma."

Er gwaetha'r beirniaid, mae yna gonsensws wedi'i feithrin ar y Pwyllgor, a'u gobaith yw y bydd Llywodraeth y Cynulliad nawr yn ymateb yn bositif dros yr haf i'w hargymhellion.


Cyhoeddi Adolygiad yr Iaith Gymraeg y Cynulliad
Dyfodol yr iaith

Cysylltiadau Rhyngrwyd:


Nid yw'r BBC yn gyfrifol am gynnwys safleoedd Rhyngrwyd allanol.