Europe South Asia Asia Pacific Americas Middle East Africa BBC Homepage World Service Education
BBCi CATEGORIES   TV   RADIO   COMMUNICATE   WHERE I LIVE   INDEX    SEARCH 

Chwiliwch yn Gymraeg


 Dyma safle: Newyddion
Tudalen flaen 
BBC Cymru'r Byd
 

BBC News

BBC Sport

BBC Weather

Chinese Russian Spanish Arabic

Dydd Sadwrn, 9 Chwefror, 2002, 11:44 GMT
Protest arall ar Bont Trefechan
Protest Pont Trefechan
Aelodau'r Gymdeithas yn y rali gynta
Amser cinio ddydd Sadwrn mae cofeb yn cael ei dadorchuddio ar Bont Trefechan yn Aberystwyth i gofio am brotest gynta Cymdeithas yr Iaith Gymraeg.

Mae'r brotest honno yn cael ei hystyried yn ddechrau brwydr yr iaith yng Nghymru.

Mae nifer o ddigwyddiadau wedi eu trefnu i ddynodi sefydlu'r mudiad 40 o flynyddoedd yn l a Chyngor Tre Aberystwyth sy'n gosod y gofeb ddydd Sadwrn.

Y brotest gynta ar Bont Trefechan
Y brotest gynta ar Bont Trefechan

Ym 1963 y cafodd y brotest gynta ei chynnal ar Bont Trefechan.

Cafodd y Gymdeithas ei sefydlu o ganlyniad i araith Tynged yr Iaith Saunders Lewis.

Mae protest dydd Sadwrn, "Rali Pont Trefechan - Mae'r Frwydr yn Parhau," yn gam arall yn yr ymgyrch dros Ddeddf Iaith a Deddf Eiddo, meddai swyddogion y Gymdeithas.

Wedi dadorchuddio'r plac mae gorymdaith o amgylch tref Aberystwyth.

"Mae hwn yn gyfnod allweddol i'r Gymraeg wrth i Bwyllgor Diwylliant y Cynulliad Cenedlaethol ddod i ddiwedd ei arolwg o'r iaith," meddai llefarydd ar ran y Gymdeithas.

"Mae Cymdeithas yr Iaith yn galw ar Lywodraeth Cymru i weithredu'n gadarnhaol dros y Gymraeg drwy sicrhau Deddf Iaith i'r ganrif newydd a gosod y nod o ddiogelu'r Gymraeg fel iaith gymunedol fyw yn sylfaen i'w holl waith.

"Byddai hyn yn golygu bod yr adrannau perthnasol yn y Weinyddiaeth yn gweithredu mesurau pwrpasol ym meysydd tai a chynllunio, datblygu economaidd, addysg a llywodraethu er mwyn sicrhau dyfodol i'r iaith Gymraeg a'r cymunedau Cymreig sy'n gynhaliaeth iddi."

Y brotest gynta ar Bont Trefechan
Un o'r lluniau cofiadwy o'r brotest

Dywedodd fod Deddf Iaith yn gwbl allweddol i ddyfodol yr iaith.

"Os ydyn ni am ddiogelu iaith fyw, yna mae deddfu ar ddefnydd o'r iaith gan gyrff cyhoeddus a phreifat yr un mor bwysig diogelu sylfeini cymunedol yr iaith.

"Rhannau o'r un frwydr yw ymgyrchu yn y gwahanol feysydd hyn."

Dywedodd fod mesurau y gellir eu gweithredu ym meysydd tai a chynllunio wedi eu dwyn i sylw gwleidyddion ers blynyddoedd trwy ymgyrch Deddf Eiddo.

"Mae gan y Cynulliad rymoedd i weithredu nifer o'r mesurau hynny a chyfrifoldeb i fynnu pwerau pellach i reoli'r farchnad eiddo.

"Ond ar hyn o bryd mae'n well gan Lywodraeth Cymru osgoi gweithredu a chuddio tu l i ddadleuon am eiriad a natur ymfflamychol rhai datganiadau."

Arwyddion Saesneg oedd yn cael eu difrodi gan Gymdeithas yr Iaith
Un arall o brotestiadau'r Gymdeithas oedd yn erbyn arwyddion ffyrdd uniaith Saesneg

Dros y 40 mlynedd chwaraeodd Aberystwyth ran allweddol yn hanes y mudiad.

Yno y sefydlwyd pencadlys a phrif swyddfa'r Gymdeithas a thros y blynyddoedd cynhaliwyd nifer o brotestiadau yn y dre, a hynny dros statws i'r Gymraeg, Sianel Deledu Gymraeg, Corff Datblygu Addysg Gymraeg a Deddf Eiddo.

Cysylltiadau Rhyngrwyd:


Nid yw'r BBC yn gyfrifol am gynnwys safleoedd Rhyngrwyd allanol.