Europe South Asia Asia Pacific Americas Middle East Africa BBC Homepage World Service Education
BBC Homepagefersiwn graffeg isel | adborth | cymorth
BBC Newyddion
 Dyma safle: Newyddion
Tudalen flaen 
BBC Cymru'r Byd 
newyddion mewn ieithoedd eraill
BBC News Online
Arabic
Spanish
Russian
Chinese


Adroddiad Dylan Jones BBC Cymru
"Mae gan y Steddfod frenhines ar ei gorsedd"
 real 56k

Dydd Gwener, 10 Awst, 2001, 14:10 GMT
Merch yn ennill Y Gadair am y tro cyntaf
Mererid Hopwood
Mererid Hopwood ydy'r ferch gyntaf i ennill cadair y Brifwyl
Mae Cadair yr Eisteddfod wedi mynd i ferch am y tro cyntaf mewn hanes.

Mererid Hopwood, 37, o Langynnwr, Caerfyrddin, sydd wedi cipio cadair Prifwyl Dinbych.

Daw Mererid Hopwood o Gaerdydd yn wreiddiol, ac yno y cafodd ei geni a'i magu, ond mae ei theulu 'u gwreiddiau yn Sir Benfro, ym Mhontiago ger Pwllderi, ac mae ei mamgu, sy'n 93 oed, yn byw yn Abergwaun.

Derbyniodd y bardd buddugol ei haddysg yn Ysgol Gynradd Bryntaf ac Ysgol Llanharri yng Nghaerdydd, wedyn ym Mhrifysgol Cymru Aberystwyth a Choleg y Brifysgol Llundain.

Sbaeneg ac Almaeneg oedd ei phrif bynciau gradd, ac mae ganddi ddoethuriaeth mewn Almaeneg o Brifysgol Llundain, lle bu'n ddarlithydd.

Darlithio

Darlithiodd hefyd ym Mhrifysgol Cymru yn Abertawe cyn cael ei phenodi fel Pennaeth Swyddfa Gorllewin a Chanolbarth Cymru i Gyngor y Celfyddydau.

Ers mis Mai eleni mae hi'n hunan-gyflogedig.

Mae hi'n briod Martin, ac mae ganddynt dri o blant, Miriam, Hanna a Llewelyn.

Hi oedd un o chwech o ymgeiswyr am y gadair eleni am lunio awdl ar y testun "Dadeni" mewn cynghanedd gyflawn ar fwy nag un o'r mesurau traddodiadol.

Ei ffugenw oedd "Llygad y Dydd".

Barn y tri beirniad, Dic Jones, Elwyn Edwards ac Emyr Lewis, oedd mai ei cherdd hi oedd yr orau o blith y cystadleuwyr.

Hanes merch

Mae'r gerdd yn rhoi hanes merch yn syrthio mewn cariad, yn geni plentyn ac yna'n ei golli.

Dywedodd Elwyn Edwards yn ei feirniadaeth: "Daeth yr awdl hon i'r brig ar y darlleniad cyntaf, ac, wedi sawl darlleniad pellach, ni laciodd ei gafael."

Dehreuodd Mererid Hopwood gynganeddu rhyw chwe mlynedd yn l yn nosbarthiadau'r Prifardd Tudur Dylan.

Dywed fod dau brif symbyliad y tu l i'r gerdd.

Yn gyntaf, yr ymwybyddiaeth nad oes dim byd newydd dan yr haul, a bod pob profiad yn rhoi'r cyfle i ddeall pethau o'r newydd.

Dywed fod ganddi adnod o lyfr yr Apocryffa yng nghefn ei meddwl wrth gyfansoddi: "Newidir calon trigolion y ddaear ac fe'i troir i ddeall pethau mewn ffordd newydd."

Yn ail, mae'r gerdd yn cyflwyno rhai profiadau ym mywyd merch ifanc sy'n peri iddi fynd trwy'r broses hon o weld pethau o'r newydd a cheisio dod i delerau nhw.

Cyflwynir y gerdd ar ffurf stori gyda llais yr awdur a llais y cymeriad i'w clywed.

Cysylltiadau Rhyngrwyd:


Nid yw'r BBC yn gyfrifol am gynnwys safleoedd Rhyngrwyd allanol.