Europe South Asia Asia Pacific Americas Middle East Africa BBC Homepage World Service Education
BBCi CATEGORIES   TV   RADIO   COMMUNICATE   WHERE I LIVE   INDEX    SEARCH 

Chwiliwch yn Gymraeg


 Dyma safle:  Newyddion
Tudalen flaen 
BBC Cymru'r Byd
 

BBC News

BBC Sport

BBC Weather

Chinese Russian Spanish Arabic

Dydd Iau, 19 Gorffenaf, 2001, 07:41 GMT
Bryste: Sut y datblygodd y sgandal
Marwolaeth Joshua Loveday, 18-mis oed, yng nghanol llawdriniaeth yn Ysbyty Brenhinol Bryste yn Ionawr 1995 oedd trobwynt y sgandal.

Mae'r Athro Ian Kennedy a'i gydweithwyr wedi treulio amser hir yn olrhain y digwyddiadau a arweiniodd at un o'r argyfyngau mwya'n hanes y Gwasanaeth Iechyd.

Roedd y llawfeddyg James Wisheart, oedd yng nghanol y sgandal, wedi bod yn ei swydd ers canol y saithdegau.

Hyd yn oed ar dechrau'r wythdegau roedd cylchgrawn y British Medical Journal wedi dweud fod llawfeddygaeth y galon yn waeth yn yr ardal hon nac unrhyw un arall yn Lloegr.

Amser hir

Yn 1988 daeth yr anesthetydd Dr Steve Bolsin i Fryste wedi iddo weithio mewn ysbytai yn Llundain.

Dywedodd ei fod wedi sylwi fod llawdriniaethau'n cymryd amser hir.

Sylwodd anesthetydd arall, Dr Andy Black, fod ei gydweithwyr yn gwrthod gweithio gyda James Wisheart yn y prynhawn oherwydd na allen nhw adael y theatr mewn da bryd.

Penderfynodd Dr Bolsin gynnal ymchwiliad gyda Dr Black.

Ar y pryd James Wisheart a Janardan Dhasmana oedd yn llawdrin babanod ifanc iawn.

Syfrdanol

Roedd y canlyniadau'n syfrdanol, dau fath o lawdriniaeth yn dangos lefel uchel iawn o farwolaethau.

Roedd hwn yn gam mawr at ddatgelu maint y sgandal.

Roedd Bolsin wedi cwyno mewn llythyr wrth brif weithredwr yr ymddiriedolaeth, Dr John Roylance, a siarad swyddog o'r Adran Iechyd a gododd y mater chyfarwyddwr llawfeddygaeth Bryste Dr John Farndon.

Yn 1994 penderfynodd Bolsin fynd gam ymhellach.

Edrychodd yn fanylach ar lawdriniaethau James Wisheart ac awgrymodd hyn fod y lefel y marwolaethau'n rhy uchel.

Trobwynt

Ond y trobwynt oedd llawdriniaeth Joshua Loveday yn Ionawr 1995.

Roedd rheolwyr wedi eu gorchymyn i atal y llawdriniaeth ond penderfynodd y meddygon fwrw ymlaen.

Wedi i Joshua farw penderfynodd yr ysbyty ofyn am help o'r tu allan a chafodd llawfeddyg a chardiolegydd eu galw o ysbytai eraill.

Casgliad eu hadroddiad oedd bod Bryste'n ganolfan "risg uchel".

Roedd Dr Bolsin yn amau fod ei yrfa mewn peryg.

Pwysau

Ymddiswyddodd yn 1995 a symudodd i Awstralia i weithio.

Erbyn hyn roedd James Wisheart a Janardan Dhasmana wedi stopio llawdrin ac, wedi pwysau oddi wrth rieni, dechreuodd y Cyngor Meddygol Cyffredinol yr ymchwiliad hira a mwya costus yn eu hanes.

Ddwy flynedd yn ddiweddarach, cafwyd y ddau lawfeddyg a Dr Roylance yn euog o gamymddygiad proffesiynol difrifol.

Cafodd Roylance a Wisheart eu diarddel tra chafodd Dhasmana ei wahardd rhag llawdrin plant am dair blynedd.

Yn ddiweddarach cafodd ei ddiswyddo.

Eisoes roedd Wisheart a Roylance wedi ymddeol.

Beirniadu

Penderfynodd y Cyngor Meddygol Cyffredinol y dylai'r ddau lawfeddyg fod wedi sylweddoli fod eu canlyniadau'n wael a rhoi'r gorau i lawdriniaethau'n gynt.

Cafodd y llawfeddygon eu beirniadu am gamarwain rhieni am lefel llwyddiant llawdriniaethau eu plant.

Cyn gynted ag y cyhoeddodd y Cyngor eu dyfarniadau, roedd y pwysau am ymchwiliad cyhoeddus yn ddi-droi'n-l a dechreuodd yr ymchwiliad ym Mryste yn 1999.

Mae'r tri meddyg yn dal i fynnu na wnaethon nhw ddim o'i le.