Europe South Asia Asia Pacific Americas Middle East Africa BBC Homepage World Service Education
BBC Homepagefersiwn graffeg isel | adborth | cymorth
BBC Newyddion
 Dyma safle: Newyddion
Tudalen flaen 
Etholiad 2001 
BBC Cymru'r Byd 
Clecs Cymru 
newyddion mewn ieithoedd eraill
BBC News Online
Arabic
Spanish
Russian
Chinese


Adroddiad Craig Duggan BBC Cymru
"Cafwyd tristwch a galar mewn cymdeithas glos"
 real 56k

Dydd Iau, 24 Mai, 2001, 16:52 GMT
Cofio glowyr Senghennydd
blodau
Cafwyd gwasanaeth i gofio'r glowyr fu farw yn y ddwy drychineb
Gan mlynedd union ar l trychineb laddodd 81 o lowyr yn Senghennydd, ger Caerffili, mae pobol yr ardal wedi bod yn cofio'r rhai fu farw.

Ond roedd y gwasanaeth yn gyfle i feddwl am bron i 500 o lowyr i gyd.

Cafwyd trychineb arall ym mhwll Senghennydd, yn 1913.

Lladdwyd dros 400 o lowyr bryd hynny a chafodd enw Senghennydd le'n llyfrau hanes y diwydiant glo am y rhesymau mwya trasig posib.

gweddw
Gwnaed cannoedd o wragedd yn weddwon
Daeth plant Ysgol Gynradd Ifor Bach - rhai'n ddisgynyddion hen lowyr Senghennydd - i ganu Cn y Glowr fel rhan o'r gwasanaeth syml i gofio'r hyn ddigwyddodd ar 24 Mai 1901.

Mi osodon nhw dorchau i gofio'r 81 o ddynion gollodd eu bywydau a'r 230 o blant gollodd eu tadau.

Roedd dydd Iau'n gyfle i'r hen gofio tra bod y to iau'n dysgu mwy am eu hanes.

Mae arddangosfa yng Nghanolfan Gymunedol Senghennydd yn cynnwys yr unig lun o'r unig ddyn i oroesi'r drychineb gynta.

Roedd William Harris yn edrych ar l ceffylau'r pwll.

Llosgi'n ddifrifol

Cwympodd un arno fo ar l y ffrwydriad gan achub ei gorff rhag y fflamau er i'w wyneb gael ei losgi'n ddifrifol.

Mae'r arddangosfa hefyd yn cynnwys lluniau o'r ail drychineb yn 1913.

Bu farw 439 o ddynion, gan adael cannoedd o weddwon am nad oedd safonau diogelwch wedi gwella'n ddigonol ar l y ffrwydriad cyntaf.

Roedd dydd Iau'n ddiwrnod emosiynol yn Senghennydd.

Mae'r pwll lle bu farw cymaint o ddynion wedi hen fynd ond mae yna gofeb barhaol yn ei le.

Daw pobol Senghennydd yma bob blwyddyn i gofio'r rhai gafodd eu colli.