Pwyllgor Cymunedau, Cydraddoldeb a Llywodraeth Leol

Yn ôl Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru os nad ydym yn ennill diddordeb y cyhoedd o ran treftadaeth, "byddwn yn ei golli".

Gwnaed y sylwad ganDr Eurwyn Wiliam, yn ystod ymchwiliad y Pwyllgor Cymunedau, Cydraddoldeb a Llywodraeth Leol i bolisi'r llywodraeth ar yr amgylchedd hanesyddol, ar 11 Gorffennaf 2012.

Mae'r amgylchedd hanesyddol yn cynnwys adeiladau hanesyddol, henebion (cestyll, abatai, meini hirion ac olion diwydiannol), safleoedd llongddrylliadau, safleoedd archeolegol a pharciau, gerddi a thirweddau hanesyddol.

Mae'r Comisiwn Brenhinol yn arolygu, cofnodi ac yn esbonio adeiladau ac archaeoleg, ac mae'n sicrhau bod gwybodaeth ar gael i'r cyhoedd ar-lein ac yn ei lyfrgell yn Aberystwyth.

Nid oes sôn am ymchwiliad ac ymchwil o'r amgylchedd hanesyddol o gwbl ym mlaenoriaethau'r Gweinidog Tai, Adfywio a Threftadaeth, a gyhoeddwyd ym mis Ionawr eleni,.

Dywedodd Dr Wiliam bod ymchwiliad ac ymchwil yn "beth hanfodol a dylid ei gynnwys".

Ychwanegodd y byddai'n "ddefnyddiol os fyddai'r gweinidog yn arwain ac yn gwneud hyn yn flaenoriaeth".

Yn hwyrach yn y sesiwn, rhoddodd y Gweinidog Tai, Adfywio a Threftadaeth, Huw Lewis, dystiolaeth i'r pwyllgor.

Pwysleisiodd pwysigrwydd bod gan bobl Cymru ymwybyddiaeth a theimlad o berchnogaeth dros amgylchedd hanesyddol y wlad.

Ychwanegodd Mr Lewis "os nad ydym yn galluogi pawb i gael budd ohono, dydyn ni ddim yn ei rheoli'n iawn".

Rhoddwyd tystiolaeth gan John Howells, Cyfarwyddwr Tai, Adfywio a Threftadaeth y llywodraeth a gan gynrychiolwyr Cadw, gwasanaeth amgylchedd hanesyddol y llywodraeth ac o Groeso Cymru.

Darllenwch hwn yn Saesneg.