Page last updated at 09:24 GMT, Monday, 2 November 2009
Pwy sydd â'r grym?



BUSNES A'R ECONOMI

Mae gan Lywodraeth y Cynulliad reolaeth dros rai agweddau o ddatblygu economaidd yng Nghymru. Maen nhw'n gallu cefnogi busnesau trwy hyrwyddo buddsoddiad yng Nghymru, gwella seilwaith a hwyluso allforion.

Er mai San Steffan sy'n pennu faint o arian mae'r Cynulliad yn ei gael, y Cynulliad sy'n penderfynu sut i ddyrannu'r arian yn unol â'u blaenoriaethau gwario yn y meysydd datganoledig.

Swyddfa Cyllid Ewropeaidd Cymru, rhan o'r adran Economi a Thrafnidiaeth, sy'n dyrannu Ariannu Strwythurol yr Undeb Ewropeaidd.

DIWYLLIANT, GWYDDONIAETH A CHWARAEON

Mae Llywodraeth y Cynulliad yn gyfrifol am gyllido'r celfyddydau, chwaraeon, treftadaeth Cymru a'r iaith Gymraeg.

Mae'n gwneud hyn trwy nifer o gwangos fel Cyngor Celfyddydau Cymru.

Bwrdd yr Iaith Gymraeg sy'n gyfrifol am y gwaith o hyrwyddo'r iaith Gymraeg.

San Steffan sy'n gyfrifol am y polisi gwyddoniaeth, heblaw pan fo'n ymwneud yn uniongyrchol â sefydliadau addysg, oherwydd bod ysgolion a phrifysgolion wedi'u datganoli.

Mae'r llywodraeth wedi cyflwyno cynllun nofio am ddim i blant dan 16 oed yn ystod gwyliau'r ysgol ac i bobl hŷn dros 60 y tu allan i wyliau'r ysgol.

AMDDIFFYN A MATERION TRAMOR

Nid yw polisïau amddiffyn a materion rhyngwladol wedi'u datganoli.

ADDYSG

Llywodraeth y Cynulliad sy'n gyfrifol am addysg a hyfforddiant yng Nghymru, gan osod lefel ffioedd dysgu mewn prifysgolion, llywodraethu ysgolion a chyllido - gan gynnwys buddsoddi mewn adeiladau ysgolion a thechnoleg gwybodaeth.

Mae hefyd yn penderfynu faint o'r Gymraeg mae'n rhaid i ddisgyblion ei ddysgu.

Ond dyw'r Cynulliad ddim yn rheoli'r broses o recriwtio athrawon na'r penderfyniadau ar dâl athrawon. San Steffan sy'n gyfrifol am y polisi ar fenthyciadau i fyfyrwyr.

AMGYLCHEDD

Llywodraeth y Cynulliad sy'n gyfrifol am bolisïau newid hinsawdd, egni a rheoli llygredd dŵr ac aer (ac eithrio allyriadau ceir)

Mae'n dyrannu grantiau er mwyn gwella effeithlonrwydd egni domestig a lleihau tlodi tanwydd.

Mae'r llywodraeth hefyd yn gyfrifol am strategaethau atal llifogydd a rheoli gwastraff.

FFERMIO A PHYSGODFEYDD

Mae Llywodraeth y Cynulliad yn ceisio cefnogi cymunedau gwledig trwy hyrwyddo allforion bwyd o Gymru a chynnig cymorth ariannol i ffermwyr (gan gynnwys taliadau o Bolisi Amaeth Cyffredin yr UE)

Mae hefyd yn rheoli fforestydd, iechyd a lles anifeiliaid, diogelu bywyd gwyllt, cyflwr lladd-dai, y defnydd o blaladdwyr a rheoli porthladdoedd pysgota (ond nid porthladdoedd ar gyfer unrhyw ddefnydd arall)

IECHYD

Mae gan Gymru rymoedd helaeth dros y system iechyd yng Nghymru.

Llywodraeth y Cynulliad sy'n gyfrifol am faint o fuddsoddiad preifat sy'n mynd tuag at ysbytai'r NHS yng Nghymru, gwasanaethau ar gyfer pobol â salwch meddwl a diogelwch bwyd. Mae hefyd yn trafod tâl nyrsys, doctoriaid a deintyddion sy'n gweithio i'r NHS.

Mae'r llywodraeth bresennol wedi cael gwared a'r tâl am bresgripsiynau yng Nghymru.

Mae'r llywodraeth hefyd yn gyfrifol am reoli gwaith yr Asiantaeth Safonau Bwyd.

TAI A CHYNLLUNIO

Mae Llywodraeth y Cynulliad yn gyfrifol am bob agwedd o bolisïau cynllunio, gan gynnwys canllawiau statudol i awdurdodau lleol; penderfyniadau ar ddadleuon cynllunio a rheoleiddio landlordiaid cymdeithasol cofrestredig.

Mae hefyd yn dyrannu adnoddau tai i awdurdodau lleol ac i gymdeithasau tai yng Nghymru ac yn cadw golwg dros eu gwaith.

Mae'r Cynulliad hefyd yn gyfrifol am strategaethau adfywio, polisïau i leihau digartrefedd a gwaith yr Arolygiaeth Gynllunio yng Nghymru.

Mae'r penderfyniadau dros ganiatâd cynllunio i orsafoedd pŵer wedi cael eu datganoli i Gymru - ond dim ond os yw'r orsaf yn llai na 50 megawatt.

CYFIAWNDER A MATERION CARTREF

Heb ei ddatganoli

LLYWODRAETH LEOL

Mae gan Lywodraeth y Cynulliad yr un grymoedd dros awdurdodau lleol yng Nghymru â San Steffan yn Lloegr. Mae hyn yn cynnwys y gallu i roi cap ar dreth cyngor a chynnig rhyddhad ardrethi.

Mae hefyd yn rheoli'r gyfundrefn arolygu ar gyfer gwasanaethau cymdeithasol a gwasanaethau mabwysiadu a maethu yng Nghymru.

NAWDD CYMDEITHASOL

San Steffan sy'n gosod y lefelau ar gyfer budd-daliadau a chredydau treth yng Nghymru

TRAFNIDIAETH

Mae Llywodraeth y Cynulliad yn gallu deddfu ar rai agweddau o bolisi trafnidiaeth e.e. Strategaethau diogelwch ffyrdd megis terfynau cyflymder, rheoli croesfannau i gerddwyr a gwaith cynnal a chadw ar hyd cefnffyrdd a thraffyrdd Cymru - ond nid ffyrdd llai, sy'n cael eu cynnal gan awdurdodau lleol, neu rannau o Ail Groesfan Hafren, sydd heb eu datganoli.

Maent yn gyfrifol am Fasnachfraint Rheilffyrdd Cymru a'r Gororau a'r buddsoddiad yn y seilwaith rheilffyrdd, ond nid rheoliadau rheilffyrdd na diogelwch.

Maen nhw hefyd yn cadw golwg ar ddarpariaeth gwasanaethau trafnidiaeth gyhoeddus fel bysiau.




More from BBC Democracy Live
Compare who does what across the UK and Europe
Our A-Z of words used in the business of politics
Discover what BBC Democracy Live has to offer you

Archwilio'r BBC

BBC © MMIX

Nid yw'r BBC yn gyfrifol am gynnwys safleoedd allanol.

Mae'r dudalen hon yn ymddangos ar ei gorau mewn porwr cyfoes sy'n defnyddio dalennau arddull (CSS). Er y byddwch yn gallu gweld cynnwys y dudalen hon yn eich porwr presennol, fyddwch chi ddim yn cael profiad gweledol cyflawn. Ystyriwch ddiweddaru'r porwr os gwelwch yn dda, neu alluogi dalennau arddull (CSS) os yw'n bosib i chi wneud hynny.
Americas Africa Europe Middle East South Asia Asia Pacific