[an error occurred while processing this directive]
BBC News
watch One-Minute World News
Last Updated: Wednesday, 20 June 2007, 13:57 GMT 14:57 UK
Hiort: Prras nan Eun
Hiort
Thinig an saoghal a-muigh a choimhead air Hiort
Tha tarraing aig Hiort air daoine bho air feadh an t-saoghail.

Tha cuid a smaoinicheas air an eilean mar ndar de phrras iomallach, le sluagh a bha mar aon, deamocratach, le dchas fada arsaidh a bhith ann, agus cuid eile, a tha ga ghabhail mar ite bragha stheil, a th' air a shbhaladh dhuinn bho eachdraidh.

Tha eachdraidh Hiort a' sealltainn gun robh e mar a bha mran de dh'eileanan beaga Innse Gall nuair a bha daoine a' fuireach annta, le chuid thrioblaidean agus de thoileachas.

'S dcha gur e an t-eisimpleir as fherr de mar a bha an sluagh fosgailte do chunnart a th' ann an sgeulachd nach chualar gu tric, agus a thachair ann an 1726.

Nuair a thadhal an Sgtheanach Mrtainn Mac 'ille Mhrtainn air Hiort ann an 1697, dh'fhoillsich e na chunnaic e anns an leabhar ainmeil 'A Late Voyage to St Kilda.'

Feusagan

Am measg na sgrobh e, bha nach tigeadh feusagan air na fireannaich gus an robh iad 30 bliadhna a dh'aois no mar sin, 's nach robh iad an uair sin ach gu math tana.

Mothaichidh duine sam bith a th' air dealbh fhaicinn de na Hiortaich do cho mr is tiugh 's a bha feusagan nam fireannach anns an 19mh linn. Ciamar a dh'atharraich sin ma-tha?

Ann an 1726, dh'fhalbh fireannach Hiort a thadhal air na Hearadh, ach cha b' esan a thill dhachaigh.

Agus e ann, ghabh e am breac, agus 's ann anns na Hearadh a tha e fhathast.

As didh dha bsachadh, chaidh aodach a chuir air ais a Hiort, mar rud prseil a ghabhadh cleachdadh fhathast.

Boigheireigh
Cha chuala sinn mu bheachd nan Hiortach air an luchd-turais

An ath-thuras a thadhail am bilidh air Hiort gus am ml a thogail, shel an soitheach aige seachad air Stac L, faisg air Boigheireigh, mu cheithir mle gu tuath air Hiort fhin.

Thog e triir fhireannach agus ochdnar balach a chaidh dhan stac a shealg eun. Bha iad air a bhith ann naoi mosan, a' feitheamh air a' bhta Hiortach.

As didh dhaibh cho fada a chuir seachad air creag chas sa chuan, thill iad do na dachaighean aca, far an do lorg iad aon inbheach, agus ochd duine cloinne deug fhathast be, agus am breac air cha-mhr 200 duine den t-sluagh dthchasach a mharbhadh.

Bha ml Hiort luachmhor don uachdaran, MacLeid Dhn Bheagain, a gheibheadh 85 Albannach (7 Sterling) gach bliadhna bhon stibhart, a thogadh sin ann an itean, feil, ein mhara, agus uidhir de chis is de dh'm a ghabhadh toirt dha leis an t-sluagh.

Ath-thuinneachadh

Cha robh MacLeid denach leigeil leis a' mhl sin sguir, agus chuir e tuilleadh dhaoine, Sgitheanaich as motha, ach cuid s na Hearadh cuideachd, a dh'fhuireach ann an Hiort.

'S ann mar sin a nochd na h-ainmean aithnichte ann an Hiort: Dmhnallach, Fearghastan, MacCriomain, Mac Fhionnghainn, MacLeid, MacCuithinn, Mac Gill-osa agus Moireasdan.

Dh'ionnsaich na daoine ra seo dighean sealg nan eun bhon dream a bh' air fhgail den t-sluagh, agus b' e an sliochd-sa a bha san eilean bhon uair sin a-mach.

'S iomadh rud a dh'irich dhaibh. Ann an 1746, fichead bliadhna as didh don Hiortach danamh air na Hearadh, thinig tri soithichean cogaidh a Hiort agus iad air chluinntinn gun robh am Prionnsa Terlach san eilean, agus e am badeigin air taobh siar na Gidhealtachd as didh Chul Lodair.

Nuair a lorg an airm na Hiortaich agus iad am falach anns na creagan shuas os-cionn a' bhaile, thuirt iad nach cuala iad dad mun ar-a-mach.

Dh'fhaighnich iad an robh e for gun robh trod mr air a bhith a' dol eadar an Rgh Dersa agus Ban-mpearair na Ruis.

Turasachd

Anns an 19mh linn, thisich sreath de luchd-turais a' tadhal air Hiort, a' toirt leotha beachdan airson an t-ite a leasachadh, agus dh'fhs na Hiortaich nas eisimeile air an t-saoghal a-muigh.

Anns na 1850an, dh'imthirich 42 Hiortach a dh'Astrilia, agus an drna leth dhiubh a' bsachadh air an t-slighe.

Suas gu deireadh an deicheid sin, bha taighean an eilein riamh air an togail le rudan a bha ri limh ann an Hiort. Ballachan cloiche, agus mullaichean tughaidh, no feir.

B' e fear de na 'leasachaidhean' a thinig bhon t-saoghal a-muigh, 16 taighean ra a chaidh a thogail sa bhaile, ann an 1860.

Bha na taighean seo fuar, agus b'fheudar dhaibh gual a cheannach a-staigh, agus iarrtas ro-mhr air a' mhine san eilean gus na taighean a theasachadh.

Cuideachd, cha ghabhadh an cradh le stuthan san eilean fhin, a' fgail gun robh na daoine a' coimhead a-mach Hiort airson rudan a bha riatannach don bheatha aca, airson a' chiad uair riamh.

Ri linn an luchd-turais, chuala an saoghal mun 'Phrlamaid Hiortach,' far an do chuir fireannaich an eilein rompa obraichean a dhanamh gach madainn, agus mu adhbrainnean nan Hiortach, a bha nas tiugha na aig daoine eile, an didh mar a dh'atharraich an cuirp air sgth uiread de shreap.

Cha chuala sinn mu bheachd nan Hiortach air an luchd-turais.

Iomallach?

Bha geamhradh 1929 gu math cruaidh anns an eilean, agus bhsaich cuid de na bh' air fhgail den t-sluagh, an didh do mhran dhiubh an t-eilean fhgail, air an tarraing chun nam bailtean mra anns an t-saoghal a-muigh, agus don t-saoghal r.

Cha do chreid iad riamh roimhe gur ann iomallach a bha Hiort. 'S e meadhan an t-saoghail a bh' ann dhaibh, gus an tinig an t-saoghal a choimhead orra.

Sgrobh muinntir an eilein - 36 duine aig an re seo - don Riaghaltas, ag iarraidh orra an toirt gu tr-mr, agus chaidh an t-eilean fhsachadh ann an 1930.

An-diugh, 's ann an sealbh Urras Niseanta na h-Alba a tha Hiort, le inbhe mar Lrach Dhualchais na Cruinne, fo dhon aig re eadar-niseanta.




RELATED INTERNET LINKS
The BBC is not responsible for the content of external internet sites



FEATURES, VIEWS, ANALYSIS
Has China's housing bubble burst?
How the world's oldest clove tree defied an empire
Why Royal Ballet principal Sergei Polunin quit

PRODUCTS & SERVICES

Americas Africa Europe Middle East South Asia Asia Pacific