[an error occurred while processing this directive]
BBC News
watch One-Minute World News
Last Updated: Wednesday, 20 June 2007, 14:01 GMT 15:01 UK
Mac-talla nan Eun
Terlach Quinnell
BBC Gidhlig

Ullachaidhean ann an Dsseldorf. Dealbh Andre Loessel
Opara Hiort ann an Dsseldorf sa Ghearmailt
Feasgar san gmhios, bha mi a' coiseachd tro bhaile Dsseldorf, air bruthach abhainn mhir na Rne sa Ghearmailt, a' dol a dh'fhaicinn ullachadh opara.

Bha daoine nan suidhe ag ithe 's ag l air cbhsair na sride, agus toit tombaca ag irigh tro na craobhan.

Nuair a chaidh mi timcheall oisean, a' feuchainn ri choimhead tron toit, stad mi mu choinneamh bhird sannasachd.

An e gun robh an toit a' fgail mo fhradhairc fann, agus e na annas dhomh, no an i Gidhlig a bha sin sgrobhte shuas?

'Hiort - Mac-Talla nan Eun,' bha e ag rdh, agus fodha, 'Insel der Vogelmenschen,' agus 'L'ile des Hommes Oiseax.'

Ged a bha fhios agam mun ghnothach, chuir am brd seo stad orm.

Nuair a thid Gidheal a-null thairis, chan eil e an-dil coinneachadh ris a' Ghidhlig ann, ach 's e sin a bha fa-near dhomh agus mi a' dol a dh'fhaicinn an opara a bha seo.

Opara a thid a shealltainn ann an cig dthchannan na Roinn Erpa, agus Gidhlig ann.

Nuair a chaidh mi tron doras-tionndaidh ann am balla rd gloinne, chunnaic mi e: daoine a' streap sos rpaichean bhon mhullach, a' seinn sa Ghidhlig, agus a' bruidhinn sa Ghearmailtis mu dheidhinn Hiort.

Agus mi ann, bha an dearbh rud ga dhanamh san Ostar, sa Bheilg, san Fhraing, agus ann an Sternabhagh.

Retouramont. Dealbh Brian Hill
Cuideachd anns a' film, tha taisbeanadh le buidhean de 'dhannsairean dreach' Paras, air a bheil Retouramont, a' crochadh air rpaichean far chreagan Hiort, a' danamh balet

Bha a' Ghidhlig a' gabhail pirt chudromach ann am priseact ealainn Erpach.

Thid eachdraidh an eilein innse mu choinneamh sgrn air am faicear film a chaidh a dhanamh ann an Hiort, le Anna Mhoireach a' seinn sa Ghidhlig, agus i mar phirt de sgeul ghaoil eadar dithis Hiortach, a bhios air chlaibh an opara.

Cuideachd anns a' film, tha taisbeanadh le buidhean de 'dhannsairean dreach' Paras, air a bheil Retouramont, a' crochadh air rpaichean far chreagan Hiort, a' danamh balet.

Thid na h-iteachan seo anns na cig dthchannan a cheangail ri chile ann an craoladh, agus an opara ga chluich annta aig an aon m, le ceangal be Hiort fhin, agus Sternabhagh, ris a' chrr.

Cha leigear leas ach coimhead taobh a-muigh an togallaich seo, a tha ri taobh seann chala Dhsseldorf, airson faicinn nach bu chir iongnadh a ghabhail ron leithid.

Chithear soithichean iomadh dthaich a' seladh ris agus leis an abhainn. Tha iad cleachdte ri measgachadh de chultaran an seo, agus a' gabhail ris a' Ghidhlig agus ris a' chultar Ghidhealach mar phirt den mheasgachadh sin.

Tha idh mhr aig mran sa Ghearmailt agus ann an dthchannan eile san Roinn Erpa anns a' Ghidhlig, agus cisean Ceilteach san fhrsainneachd.

Anns a' bhaile san Ostar far an tid an opara a shealltainn, lorgadh mran stuthan arcelach bho chultar Cheilteach.

Leis mar a dh'fhg na Hiortaich an eilean ann an 1930, chthear tobhtaichean air feadh an eilein, 's tha e furasta ceangal fhaicinn don fheadhainn aig a bheil idh ann an cisean Ceilteach.

Tha an opara seo na dhearbhadh - ma tha a leithid a dhth - air ite na Gidhlig ann an Erpa an l an-diugh. Cnan eadar-niseanta

Bha cultar Ceilteach ann an cuid de sgrean na Gearmailt, agus air feadh na Frainge uair, agus b' e luchd-acadadaimigeach na Gearmailt a rinn mran den rannsachadh air eachdraidh nan cnanan Ceilteach.

Gu dearbha, b' e an Gearmailteach Werner Kissling a rinn a' chiad fhilm anns an robh Gidhlig - Eriskay: A Poem of Remote Lives - ann an 1934.

Tha an opara seo na dhearbhadh - ma tha a leithid a dhth - air ite na Gidhlig ann an Erpa an l an-diugh. Cnan eadar-niseanta.

Thid promh oidhche an opara - Hiort: Mac-Talla nan Eun - a chumail air 22 an t-gmhios, agus buidhnean de chleasaichean anns na cig iteachan ag innse na sgeil san digh aca fhin, stidhichte air an aon libretto, a chaidh a sgrobhadh le Iain Fionnlagh MacLeid.




FEATURES, VIEWS, ANALYSIS
Has China's housing bubble burst?
How the world's oldest clove tree defied an empire
Why Royal Ballet principal Sergei Polunin quit

PRODUCTS & SERVICES

Americas Africa Europe Middle East South Asia Asia Pacific